Apostrof Kitap

Bir alanın "kriz"i içinden yazılmış bir kitap Eleştiri ve Hakikat. Çevresi kavgalı. Kramnick'in önerisi buna rağmen ya da tam da bunun için radikal değil: eleştirinin en temel alışkanlıklarına dönüp, yakın okumanın zaten neler yapabildiğini fark etmek. Böylesi bir tevazu bazılarına teselli, bazılarına kaçış gibi görünebilir. İrem G. Şalvarcı'nın çevirisiyle @VakifBankKY'de.

Çirkinlik kelimesinin Almancası hässlichkeit, içinde nefret anlamına gelen Hass'ı barındırıyor. Tesadüf mü?Moshtari Hilal'in kitabı Hässlichkeit, 14 yaşında okul fotoğraflarına bakan ve kendine yabancılaşan bir genç kızın hikâyesiyle başlıyor ama çok daha derinlere iniyor. Sömürge sonrası teori, Avrupa güzellik standartları, öjeni ve öz-portreler... Hilal, çirkinliğin aslında toplumun korkusunu nasıl yansıttığını soruyor. Levent Tayla'nın Almanca aslından çevirisi ile yakında @LiveraYayinevi'nde.

Marjorie Perloff, Infrathin: Bir Mikro-Poetika Deneyi kitabında şiirin gücünü dildeki en küçük ayrımlarda arıyor. Duchamp’ın “infrathin” kavramından hareket eden Perloff, şiiri ses, harf ve ritimdeki neredeyse fark edilmeyen mikro değişimlerin yarattığı yoğunluk olarak okuyor. Kitap, modernist şiiri yeniden düşünmeye çağırıyor. Ezra Pound, Gertrude Stein ve T. S. Eliot gibi şairler, kelime, ses ve biçim düzeyindeki ince farklılıklar üzerinden okunuyor. Perloff’un “mikropoetika” adını verdiği bu yaklaşım, şiiri en küçük dilsel ayrıntıların oluşturduğu yoğun bir anlam alanı olarak ele alıyor. Fatma Büşra Çalış'ın çevirisiyle @ketebe'de.

On sekizinci yüzyılda Samuel Johnson, Shakespeare’in kalıcı popülerliğini şöyle açıklamıştı: Shakespeare, “bütün yazarlardan, en azından bütün modern yazarlardan, daha çok doğanın şairidir; okurlarına insan davranışlarının ve hayatın sadık bir aynasını tutan şairdir.” Johnson’ın bu görüşü, insan doğasının evrensel bir şey olup olmadığına yönelik şüphelerin giderek arttığı yirminci yüzyılın sonlarına kadar büyük ölçüde kabul görmeye devam etti. Thinking Through Shakespeare adlı kitabında seçkin edebiyat eleştirmeni David Womersley, bu şüpheci dönüşe karşı çıkarak Shakespeare’in oyunlarının nasıl düşündüğünü, ve bizi de düşünmeye nasıl davet ettiğini, inceliyor. Shakespeare’in metinleri, kalıcı öneme sahip derin insani soruların sahnelendiği düşünsel bir alan hâline geliyor. Kitap dört temel insanî problemi ele alır: kişisel kimlik, medeniyet ile barbarlık arasındaki ayrım, siyasal iktidar ile dinî otorite arasındaki ilişki ve amaçlar ile araçlar arasındaki gerilim. Womersley, bu sorunların tarihini Antik Çağ’dan günümüze kadar izler ve Shakespeare’in bu meselelerle özellikle büyük trajedilerinde -Othello, Hamlet, Macbeth ve Kral Lear- nasıl yüzleştiğini, fakat yalnızca bu eserlerde değil diğer oyunlarında da nasıl işlediğini gösterir. Kitap, insan doğasının evrensel ya da değişmez olduğunu savunmaz; Shakespeare’in zamansız bir bilgelik kaynağına doğrudan erişimi olduğunu da iddia etmez. Bunun yerine, Shakespeare’in dramalarının gücünün başka bir yerde yattığını ileri sürer: Bu oyunlar, yüzyıllar boyunca pek çok toplumda insanların zihnini meşgul etmiş sorular üzerine farklı bakış açılarını inceleyen adeta adli bir araştırma aracı gibi çalışır. Shakespeare’in oyunlarının merkezinde yer alan bu temel insanî sorunları yeni biçimlerde görünür kılan Thinking Through Shakespeare, hem onun eserlerine yönelik anlayışımızı derinleştirir hem de Shakespeare’in yeniden insan doğasının büyük şairi olarak görülmesi gerektiğini savunur. @PrincetonUPress'ten.

[#Edebiyat] Adam Kirsch’in The New York Review of Books’ta yayımlanan yazısı, Gabriele Tergit’in Effingers romanını geç keşfedilmiş bir Alman-Yahudi klasiği olarak değerlendiriyor. Roman, üç kuşak boyunca zengin ve asimile bir Alman Yahudi ailesinin hikâyesini anlatıyor; fakat asıl ağırlığı bu dünyanın nasıl yavaş yavaş çöktüğünü göstermesinde yatıyor. 1933’te oyuncu Lotte Effinger’in Nazilerin yükselişi sırasında Berlin’den kaçmak zorunda kalması, bu çöküşün en keskin anı olarak ortaya çıkıyor. Kirsch burada temel bir soruya işaret ediyor: Bir toplum hızla değişirken insanlar bunun geri dönülmez bir kırılma olduğunu ne zaman fark eder ve o anda gerçekten kaçabilir mi? Kirsch, roman ile Tergit’in kendi hayatı arasındaki paralelliği de özellikle vurguluyor. Tergit gazeteci olarak Weimar Almanyası’nın siyasal davalarını izlemiş, Nazi iktidarıyla birlikte açıkça hedef hâline gelmiş ve 1933’te Almanya’dan kaçmak zorunda kalmıştı. Bu deneyim romanın arka planını belirliyor. Effingers’daki karakterler başlangıçta siyasetle fazla ilgilenmeyen, Yahudi kimliğini gündelik hayatın merkezine koymayan, kendilerini Almanya’nın doğal bir parçası sayan insanlar. Nazizmin yükselişi bu yüzden yalnızca politik bir dönüşüm değil, onların dünyasının mantığını bozan bir tarihsel şok olarak görünüyor. Kirsch, romanın sık sık Thomas Mann’ın Buddenbrooks adlı aile romanıyla karşılaştırıldığını hatırlatıyor, fakat aradaki farkın önemli olduğunu söylüyor. Mann’da bir aile içsel bir kültürel çözülme sonucu geriler; Tergit’te ise Effinger ailesi dışarıdan gelen tarihsel şiddet tarafından yıkıma sürüklenir. Bu yüzden Effingers büyük teoriler kuran bir roman değil; daha çok modern Alman tarihinin kırılmalarını gündelik hayatın ayrıntıları içinde gösteren bir anlatı. Kirsch’e göre romanın bugün en güçlü yanı, Alman Yahudi kimliğine dair tarihsel açıklamalarından çok, toplumsal değişimin gündelik hayatı nasıl dönüştürdüğünü göstermesinde yatıyor. Tergit özellikle ev içi yaşamı, kıyafetleri, eşyaları ve kadınların toplumsal konumunu gözlemleme konusunda son derece keskin. Erkeklerin iş ve siyaset dünyası çoğu zaman şematik görünürken, evlerin düzeni ve aile içi ilişkiler romanın asıl canlı alanını oluşturuyor. Effingers, Nazizmin yükselişini açıklayan büyük bir teori sunmaktan çok başka bir şeyi kayda geçiriyor: insanların tarih yanlış bir yöne giderken yaşadığı şaşkınlığı. Kirsch’e göre romanın bugün hâlâ etkili olmasının nedeni de bu. Tergit, bir toplumun yavaş yavaş parçalanmasını içeriden izleyen insanların duyduğu anlama güçlüğünü ve gecikmiş farkındalığı son derece canlı biçimde yakalıyor.

Kant'ın devrimci düşüncesi bugün hâlâ güncelliğini koruyor. Kant, gezegen sistemimizin oluşumunu açıklıyor, metafiziğin yeni bir biçimini temellendiriyor ve kategorik imperatifi formüle ediyor. Aynı zamanda kozmopolitizm düşüncesinin ve insan onuru fikrinin öncülerinden biri olarak kabul ediliyor. Onun düşüncesi yalnızca felsefe ve bilimi değil, Almanya’nın temel yasasını ve Birleşmiş Milletler’i de derinden etkiledi. Marcus Willaschek, kitabında Kant’ın düşünce devriminin pek çok yönünü anlaşılır ve canlı bir anlatımla ele alıyor; dünyayı merkeze alan pasif bir insan anlayışı yerine, etkin insanı merkeze yerleştiren bu devrimi gözler önüne seriyor. Willaschek’in kitabı, Kant’ın düşünce devrimini bütün eserleri boyunca izleyerek kapsamlı bir felsefi panorama sunuyor. Bu sayede okuyucu Kant felsefesine geniş bir perspektiften bakma imkânı buluyor. Otuz kısa bölümden oluşan kitapta, her biri bağımsız olarak okunabilen bölümlerde Kant’ın düşüncesinin farklı temaları ve yönleri açık, özlü ve anlaşılır biçimde ele alınıyor. Anlatımlar aynı zamanda biyografik ve tarihsel küçük kesitlerle iç içe ilerliyor; böylece Kant’ın yalnızca bir filozof olarak değil, kendi çağının insanı olarak da portresi ortaya çıkıyor. Bununla birlikte, onun devrimci düşüncesinin günümüzdeki önemi, ve zaman zaman doğurduğu sorunlar, da açık biçimde görünür hâle geliyor. Deniz Weber'in Almanca Aslından çevirisi ile @KadimYayin'dan çıktı.

Yakında @Metiskitap'tan çıkıyor! John Berger ile kızı Katya arasında geçen, düşünceyi kışkırtan mektuplardan oluşan bir kitap.

Platon’dan Rancière’e, İhvân-ı Safâ’dan İbn Rüşd’e, Baumgarten’dan Beauvoir’a... 29 yazarlı 35 bölümlü hacimli bir çalışma, 860 sayfa. Ayşe Taşkent ve Gamze Keskin'in editörlüğünde hazırlan Estetiğin Tarihi @AkademimKitap'tan yayımlandı. Detayları: akademimkitapligi.com/kitap/estetigi…

Dört yeni çalışma yakında @iletisimyayin'da.

Öyle mekânlar vardır ki, iktidarın merkez üssü konumundadır; buralar, kendilerini mesken tutan egemenlere hem anıtsal bir zemin hem de tarihsel bir meşruiyet bahşeder. Öte yandan, tüccarların, askerlerin ve yol kesenlerin uğrağı olan öyle yerler de vardır ki, buralar dünya rotalarının birbiriyle kesiştiği düğüm noktalarıdır. Bir de halkların uğruna savaşmayı göze aldığı, tarihle yoğrulmuş ve kolektif hafızanın yükünü taşıyan mekânlar mevcuttur. Zira jeopolitika yalnızca sözcüklerle değil, aynı zamanda bu somut mekânlar aracılığıyla inşa edilir. New York’tan Mekke’ye, Süveyş’ten Malakka’ya, Bask Bölgesi’nden Chiapas’a, Afrika’dan Avrupa’ya ve Antarktika’dan Sina’ya kadar uzanan 100 odak nokta bu kitapta bizzat temsil ettikleri stratejik meselelerle birlikte ele alınmaktadır. Mevzubahis mekânlar, günümüz dünyasının jeopolitik dokusuna nüfuz edebilmek adına en yetkin kılavuzu teşkil etmektedir. Pascal Gauchon'un editörlüğünde hazırlanan Les 100 lieux de la géopolitique, Günhan Özduman'ın Fransızca aslından çevirisiyle @KadimYayin'dan yayımlandı. #Mekan #Jeopolitika #Uluslararasıİlişkiler #Politika

"Kojève’nin sıra dışı bir figür olduğu söylenebilir. Kendisi, üniversitenin rutinlerinden ve entelektüellerinden tiksinen ilham dolu bir eğitimciydi. Sonrasında bürokrasi oyununun çok daha üstün geldiğini savunmuş bir filozoftu. İronik tonunu sürdürürken kışkırtıcı, paradoksal ve apaçık eksantrik olandan zevk alırdı. Çalışmalarında görüleceği üzere hem dostlarını hem de düşmanlarını şaşırtmak için yarattığı tavrıyla çelişen ciddiyetiyle kısmen bir entelektüel bir züppeydi." Jeff Love'ın yazısını Rumeysa Tuğçe Arman çevirdi, Sosyal Bilimler'de ⤵️ sosyalbilimler.org/alexandre-koje… #Felsefe #Kojève #Hegel #SosyalBilimler #TarihinSonu #Efendi #Köle #Kölelik #Özgürlük

Leonard Cohen külliyatına dair David Shumway tarafından derlenen bu makaleler toplamı, sanatçının ele avuca sığmaz kimliğini akademik bir titizlikle masaya yatırıyor. Kanadalı bir şairden küresel bir müzik ikonuna dönüşen Cohen’in dini imgelerle örülü, nihilizmle harmanlanmış dünyası, kitaptaki denemeler aracılığıyla tüm katmanlarıyla incelenmiş. Özellikle 90’lardaki geri dönüşü ve melodik dehasına odaklanan metinler, Cohen’i sadece "incil okur gibi" şarkı söyleyen bir figür olmanın ötesine taşıyor. Sanatçının arşivindeki yayımlanmamış notlara kadar uzanan bu çalışma, kültürel bir fenomenin izini sürmek isteyenler için nitelikli bir rehber sunuyor. @CambridgeCore'dan.