Ashkan retweetledi
«تا کجا میآزمایی ای خدا، این سرزمین را؟»
شاید دردش همان بود که خودش در مطلع شعر “پیوند” گفته بود:
«دير آمده بودم شايد، هزاران سال»
شاعر عشق بود، آنچنان که خودش میگفت و برای همین از شکست ِآدمی در زمانهی تیرهی روزگار ما میسرود.
چنانکه وقتی “مرثیهٔ لیلا” را ساخت در آن عشق را خطاب کرد که به بد روزگاری پا نهاده است:
«گفتم به عشق برگردد،
گفتم به غارهای قدیمی
به حفرههای درختی برگردد
و بین راه سلام ما را
به عاشقان اساطیری
برساند
گفتم به عشق
ما را رها کند، برگردد»
زیرا که لیلا مُرده است در زمانهای که عشاق را بجای کمان مِهر بر دل، به نیشتر استبداد زخم میزنند، به سرب داغ در قلب به خون مینشانند.
خودش متولد اولین روز مکتب و مدرسه، اول مهرماه ۱۳۲۵ بود و بهواسطهی شغل معلمی پدرش تا سالها در روستاهای اطراف زنجان بزرگ شد.
سالها پیش از اتمام دبیرستان، به سرودن و شعر شناخته شده بود و شاید بیش از همه وامدار فریدون مشیری بود که پس از اولین اشعاری که در ۱۴ سالگی منتشر کرد، با انتخاب و انتشار چند شعر از او، نامش را در میان شاعران جوان، پرطنین ساخت.
۱۹ ساله بود که راهی دانشکدهی ادبیات دانشگاه تهران شد، اما نیمه تمام رها کرد، چرا؟
بخاطر عشق!
عاشق بود.
۲۱ ساله بود که راهی رشتهی جامعهشناسی دانشگاه تهران شد، اما نیمه تمام رها کرد، چرا؟
بخاطر عشق!
عاشق بود.
عاشق ماند، با هر اُفت و خیزی در زندگی، با هر شکست و برخاستنی.
همین بود که برای “عشق” سرود:
غصهای دارم
با نی لبکی
سرکوهی گر نیست
ته چاهی بدهید
تا برای دل خود بنوازم
عشق
جایش
تنگ است.
غزلها و اشعار نیماییاش و تسلطی که به ادبیات داشت، نادر نادرپور را مجاب کرد تا او را بدون مدرک دانشگاهی، در “گروه ادب” سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران، استخدام کند.
و چه انتخاب نابی، برنامههایی که ساخت؛ از “یک شعر و یک شاعر” و یا “آیینه و ترازو” تا متنهایی که برای “آیینه آدینه” نوشت، و همکاریش با مجلاتی نظیر “رودکی” در تاریخ به یادگار ماند.
تا که رسید زمانهی ابلیسان سر مست که “عشق را به تیرک راهبند، تازیانه میزنند، و دهانها را میبویند، مبادا گفته باشی، دوستت دارم” و این شد که رها کرد و به زنجان بازگشت، تا حاصل زندگی ۵۷ شاعر، پس از ازدواجی نافرجام، تنها دخترش غزل باشد و صدها شعری که سرود.
که خودش گفته بود:
«خورشید را نُه بار چرخاندند و کوفتندش
بر
سر من»
و در جایی با حیرت از آنچه بر سر ما مردمان این خاک خسته از ستم آمده، پرسید:
«آیا
به جای پَر سیمرغ
موی کدام اهریمن را
در آتش
افکنده بودیم؟»
برای همین در غزلی سروده بود؛ تا کجا میآزمایی ای خدا، این سرزمین را؟
او که در شعر “کمانه” خطاب به حرامیان ِمردمکُش سروده بود:
«گلولهای را به یاد ندارم
که به نیت پوست نازک آزادی
شلیک شده باشد و
سرانجام
به قصد شقیقه دژخیم
کمانه نکرده باشد
چاقویی را به یاد ندارم
که برای گلوی خوش آواز عشق
از غلاف بیرون زده باشد و
آخر دسته خودش را
نبریده باشد
حالا
هر چه میخواهید، شلیک کنید و
هر چه میخواهید چاقو بکشید»
همان شاعر جوانی که در ۲۱ مهرماه ۵۶ در شب چهارم ِشبهای نویسندگان و شاعران ایران، موسوم به “ده شب گوته” این غزل جاودان را در تاریخ ما به یادگار گذارد:
از زمزمه دلتنگیم، از همهمه بیزاریم
نه طاقت خاموشی، نه تاب سخن داریم
آوار ِ پریشانیست، رو سوی چه بگریزم
هنگامهی حیرانیست، خود را به که بسپاریم…
دردا که هدر دادیم، آن ذات ِگرامی را
تیغیم و نمیبّریم، ابریم و نمیباریم
ما خویش ندانستیم، بیداریمان از خواب
گفتند که بیدارید، گفتیم که بیداریم…
حسین منزوی که در مقدمهاش بر “همچنان از عشق” گفته بود حقانیت شعر، در خودش هست، و در جایی نوشت:
«اینجا
سراغ تو را
از که باید بگیرم
اینجا که بیگانگی
عادت آشناهاست»
پیش از مرگش، در چنین روزی ۲۲ سال پیش، سرود:
«ما دل سپردهایم به گریه برای هم
باران به جای من، من و باران به جای هم…
تنها صداست آنچه در این راه ماندنی است
خوش باد زنده ماندنمان در صدای هم»
- شاعران آبروی زمینند. شما همیشه زندهاید، جناب منزوی!
اما چه خوب که این روزها را ندیدید.
#DigitalBlackOutIran
فارسی
