احمد یشیلAhmet Yeşil@hmetyesil
Laricani’nin suikaste uğradığına dair iddialar gündeme gelmiş durumda; eğer bu haberler doğruysa, Laricani sonrası dönemde ön plana çıkabilecek isimlerin başında Said Celili gelmektedir. İran siyasetinde ideolojik çizgisiyle bilinen Celili, 1965 yılında Meşhed’de doğmuş, İran-Irak Savaşı sırasında ağır yaralanmış ve bu deneyim onun siyasal kimliğinin şekillenmesinde önemli rol oynamıştır. Siyaset bilimi eğitimi alan Celili, kariyerine Dışişleri Bakanlığı’nda başlamış, ardından Cumhurbaşkanlığı ve Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi gibi kritik kurumsal yapılarda görev almıştır.
Celili’nin siyasi geçmişindeki en belirgin dönem, 2007–2013 yılları arasında Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri ve aynı zamanda İran’ın baş nükleer müzakerecisi olarak görev yaptığı süreçtir. Bu dönemde Batı ile yürütülen nükleer müzakerelerde sert ve tavizsiz bir tutum benimsemiş, İran’ın nükleer programını egemenlik meselesi olarak çerçevelemiştir. Daha sonraki yıllarda da sistem içindeki etkisini koruyan Celili, Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olmuş; 2013’te yarışmış, 2021’de ise İbrahim Reisi lehine çekilerek siyasi ittifaklar içindeki konumunu güçlendirmiştir.
Düşünce yapısı “direniş”, “bağımsızlık” ve “iç kaynaklara dayalı kalkınma” ekseninde şekillenen Celili, Batı’ya karşı derin bir güvensizlik beslemekte ve uluslararası sistemle uzlaşmadan ziyade iç kapasitenin güçlendirilmesini savunmaktadır. Ona göre İran’ın temel sorunları dış baskılardan çok iç yönetim eksikliklerinden kaynaklanır; bu nedenle çözüm, dışa açılmadan ziyade “direniş ekonomisi” olarak adlandırılan modele yönelmekten geçer.
Ali Laricani ile karşılaştırıldığında Celili daha ideolojik, daha az pragmatik ve uzlaşmaya daha kapalı bir profil sergiler. Laricani’nin daha dengeli ve müzakereye açık çizgisine karşılık Celili, ilkeler üzerinden siyaset yapan ve dış politikada direnci önceleyen bir yaklaşımın temsilcisi olarak öne çıkar. Bu nedenle Laricani sonrası bir dönemde Celili’nin yükselişi, İran siyasetinde görece pragmatizmden daha ideolojik ve sert bir hatta yönelimin işareti olarak değerlendirilebilir.
#İran #Laricani #Celili #İsrail
