Luke Paul

Wielki Post - wprowadzenie Te „święte czterdzieści dni” to najbardziej poważny czas w roku kościelnym. Okres ten świetnie łączy się z tym, co w tym samym czasie zaczyna dziać się w przyrodzie, która budzi się do życia. Podobnie u nas powinna wystąpić wiosna duchowa, która objawia się wzrostem w duszy nowego życia wewnętrznego. Główną troską Kościoła w Wielkim Poście jest pojednanie grzeszników z Bogiem, które naturalnie odbywa się przez Pokutę, stąd w tym okresie kładziony jest szczególny nacisk na praktykowanie uczynków mogących mieć charakter pokutny: post, modlitwę i jałmużnę. Oczyszczenie serca z przywiązania do grzechów, także lekkich, jest pierwszym zadaniem każdego, kto pragnie rozwinąć swoje życie duchowe. Należy więc w tym okresie praktykować post i wstrzemięźliwość w stopniu większym niż zwykle. Warto, aby oprócz jedzenia pamiętać również o ograniczonym korzystaniu z innych dóbr materialnych. Głębokie zjednoczenie z Bogiem oraz oderwanie się od przyjemności doczesnych można stopniowo osiągać również przez odbywanie rekolekcji, czytanie pobożnych lektur duchowych czy częste podejmowanie rozważań męki Pańskiej, zwłaszcza nabożeństwa Drogi Krzyżowej i Gorzkich Żali. Warto w tym czasie co najmniej częściowo zamienić swoje stałe rozrywki w jedną (lub więcej) z wymienionych pobożnych czynności. Trzeba pamiętać o częstszej modlitwie, w tym również o Różańcu świętym i nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny. Jeśli to możliwe, to warto postarać się o częstsze uczestnictwo w ofierze Mszy świętej. Można pomyśleć również o adoracji Najświętszego Sakramentu. Także sam Sakrament Pokuty jest w okresie Wielkiego Postu szczególnie istotny i należy się do niego starannie przygotowywać. Cenną praktyką duchową jest prowadzenie codziennego rachunku sumienia (wieczorem, z całego dnia). Wielki Post to także czas jałmużny, czy mówiąc szerzej uczynków miłosiernych. Warto zastanowić się, czy w naszym otoczeniu nie ma kogoś, kto potrzebuje naszej pomocy? Jeśli nie dostrzegamy takich osób, to z pewnością warto poświęcić swój wolny czas na znalezienie potrzebujących. Pamiętajmy, że najważniejsza jest miłość Boga i bliźniego - największa z cnót, bez której będziemy „niczym”, jak poucza nas św. Paweł na kartach Pisma Świętego. Starajmy się więc w okresie Wielkiego Postu o większe umiłowanie Boga i naszych bliźnich, zwłaszcza tych, wobec których jest nam najciężej okazać czynną miłość. Jako, że habitualna miłość nadprzyrodzona jest nierozdzielnie złączona z łaską uświęcającą, to naszym podstawowym obowiązkiem jest staranie się o trwanie w stanie łaski. Nie uda nam się zbudować gmachu duchowej doskonałości, jeśli zburzone będą nasze duchowe fundamenty. Zadania te z pewnością nie są łatwe, ale wspomnijmy na słowa naszego Pana: „Kto trwa we Mnie, a Ja w nim, ten przynosi owoc obfity, ponieważ beze Mnie nic nie możecie uczynić”. Nie jesteśmy pozostawieni na tym świecie sami sobie. Miłosierny Bóg znający naszą słabość nieustannie przychodzi nam z konieczną pomocą duchową, która wyraża się w licznych łaskach uczynkowych. Naszym zadaniem jest je przyjąć i wytrwale z nimi współpracować. W momentach niepowodzenia miejmy w sobie myśl, że „ludzką rzeczą jest upaść, ale diabelską rzeczą jest trwać w upadku”. Osobiście uważam, że warto pamiętać o tym, żeby nie wybierać sobie zbyt dużej liczby postanowień, których następnie nie będziemy w stanie zrealizować, gdyż może to spowodować, że początkowo wielki entuzjazm przy zderzeniu z bolesną rzeczywistością osłabi nas na tyle mocno, że zniechęci do jakichkolwiek działań duchowych. Owocnego rozwijania wewnętrznego życia duchowego, wytrwania w postanowieniach oraz łaski Bożej i miłości nadprzyrodzonej - tego wszystkim serdecznie życzę na okres Wielkiego Postu! Niech to będzie wspaniałe przygotowanie do przeżywania największej uroczystości chrześcijańskiej - wielkanocnego święta Zmartwychwstania Pańskiego. „Do Ciebie, Panie, się uciekam, niech się nie zawstydzę na wieki”

O miłości nieprzyjaciół Chrystus mówi nam: „Miłujcie waszych nieprzyjaciół i módlcie się za tych, którzy was prześladują” (Mt 5, 44). Jako uczniowie Chrystusa jesteśmy wezwani, aby miłować wszystkich ludzi, w tym również naszych wrogów. Na czym ma polegać ta miłość? Trzy sposoby miłości nieprzyjaciela Wyjaśnienie podaje św. Tomasz z Akwinu, który zauważa, że miłość wobec nieprzyjaciół można wyrazić w trojaki sposób. Pierwszy sposób to taki, gdy wrogów kochamy jako naszych przyjaciół i za przyjaciół ich uważamy. Doktor Anielski nazywa ten sposób miłości przewrotnym i sprzecznym z cnotą miłości. Taka miłość polegałaby bowiem na miłowaniu zła, a to jest niedopuszczalne. Nasi nieprzyjaciele są nam przeciwni jako nasi wrogowie i to nie powinno się nam podobać. Nie ma więc w tym nic złego, że tego nienawidzimy. Cnota bowiem zawsze odnosi się wyłącznie do dobra i nie może być skierowana ku złemu. Miłowanie zła nie jest więc cnotą i nie może nią być. Drugim sposobem jest uwzględnienie swoich nieprzyjaciół w zakresie miłości wszystkich ludzi z tej racji, że wszyscy są tej samej natury i zostali przeznaczeni przez Boga do życia wiecznego. W tym ujęciu nie są oni naszymi przeciwnikami i pod tym względem powinniśmy ich miłować obowiązkiem wynikającym z cnoty i przykazania. Kto miłuje bowiem Boga i bliźniego, nie może z tej powszechnej miłości bliźniego wykluczać kogokolwiek, nawet swych największych wrogów. Byłoby to ciężkim grzechem, gdyż sprzeciwiałoby się to cnocie wlanej miłości, która udzielana jest wraz z łaską uświęcającą i z nią nierozerwalnie jest złączona tj. utrata tej miłości oznacza utratę łaski, a utrata łaski oznacza utratę miłości. Trzecim sposobem jest czynienie nieprzyjaciołom aktów miłości w konkretnych przypadkach, czyli gdy ktoś okazuje w jakiś sposób miłość jakiemuś konkretnemu człowiekowi, który jest jego nieprzyjacielem. Jak uczy św. Tomasz, cnota miłości nie domaga się takiej miłości jako konieczności bezwzględnej. Jest to bowiem niemożliwe, aby miłość wlana (habitualna) z konieczności zobowiązywała do aktualnego miłowania wszystkich poszczególnych ludzi. Jest natomiast konieczna gotowość do podjęcia aktu miłości wobec każdego poszczególnego nieprzyjaciela w przypadku konieczności (np. zagrożenie jego życia). Doskonała miłość bliźniego Jeśli natomiast człowiek ze względu na Boga czynnie miłuje nieprzyjaciela poza koniecznością, to jest to przykład miłości doskonałej. Jest to wtedy miłość doskonała, bo bliźni ma być miłowany ze względu na Boga, a im ktoś Boga więcej miłuje, tym bardziej okazuje swą miłość, w której zakresie objęci są również ludzie, jako stworzenia Boże. Okazywanie miłości bliźniemu, nie zważając na przeszkodę nieprzyjaźni, świadczy o miłości doskonałej, która nie zraża się żadną przeszkodą jako, że żadna przeszkoda nie jest większa od Boga, który miłowany jest na pierwszym miejscu, a przez Niego miłowane jest wszystko inne. Akty miłości (czyny) Św. Tomasz wyjaśnia również jakie są czyny miłości, do których jesteśmy zobowiązani wobec nieprzyjaciół. Są to przede wszystkim modlitwy czynione za wszystkich ludzi, a także dobrodziejstwa, które zwyczajnie okazujemy całej społeczności. Nie możemy z nich wykluczać naszych wrogów. Jeśli bowiem z obdarowywanej społeczności (np. modlitwy o ich zbawienie) będziemy wykluczać naszych nieprzyjaciół, to będzie to objaw złośliwej zemsty i niewłaściwego gniewu, przed czym przestrzega nas Chrystus i Objawienie Boże. Doskonałość chrześcijańskiej miłości Jednak w dobrodziejstwach, które okazujemy tylko wybranym, szczególnie bliskim nam osobom, możemy wykluczać naszych nieprzyjaciół, gdyż okazywanie takiej formy miłości nie jest bezwzględnie nakazane, a jedynie nakazana jest nam gotowość do czynnej miłości w potrzebie np. sytuacja zagrożenia życia czy zdrowia. Niemniej, okazywanie miłości wobec nieprzyjaciół w sytuacji, gdy nie jest ona nakazana, będzie objawem miłości szczególnie szlachetnej i cennej moralnie. Dzięki takiej miłości nie tylko wystrzegamy się zła, ale zło zwyciężamy dobrem, co jest szczytem doskonałości chrześcijańskiej. „Nienawiść powoduje spory, lecz miłość przykrywa wszystkie występki” (Prz 10, 12). Na podstawie: Św. Tomasz z Akwinu, Suma teologiczna, II - II, q. 25, a. 8 - 9