Mubarak Dauda

For those who prefer Hausa: An ce ba ni da amfani ga Arewa da Arewacin Najeriya sai surutun banza da neman suna da attention a X (Twitter); wataƙila don ba ma yin abubuwa don eye service a can? Shi ya sa wasu mutanenmu na Arewa suka taso da irin wannan cin mutuncin. Amma abu ɗaya da na gane shi ne, yawancin matasanmu ’ya’yan masu muƙami ba za su iya mu’amala ko shiga cikin sauran matasa a yanar gizo ba saboda abin da ake kira “cyberbullying,” wato cin mutunci a takaice. Ana jin takaicinka ne saboda akwai ƙalubale kala-kala a rayuwar matasanmu, wanda hakan ke sa su cikin baƙin ciki, fusata, da jin haushi. Zuciyarsu na raya musu cewa shuwagabanninsu ne suka gaza, sai a dawo kanmu a sauƙe fushin. Akwai abin da Bature yake kira “Mental Health risk,” wato haɗari ga lafiyar ƙwaƙwalwa, amma mutane ba su sani ba. Don kada wannan haɗarin ya riske su, yawancinsu ba sa kan kafafen sada zumunta. Mu irinmu kaɗan ne, waɗanda aka kai mu makarantun sojoji ko makarantun gwamnati kamar FGC Minna, inda horon da ake bayarwa kusan irin na sojoji ne. Ma’ana, horon yana koya maka ka tsayawa tsayin daka ka kāre kanka. Irin waɗannan abubuwan ba sa ratsa jikinmu, saboda idan suka ratsa, abu ɗaya zuwa biyu ne za su faru: 1. Ko ka gamu da haɗarin lafiyar ƙwaƙwalwa. 2. Ko kuma ka rasa mutum gaba ɗaya saboda matsin lamba na cin zarafin yanar gizo. Shi ya sa za ku ga mutane da dama ba su iya jurewa. Sannan akwai irinmu, waɗanda horon da muka samu ya sa ba safai zagi yake tasiri a kanmu ba. Amma dalilin da muke ramawa ne ake mana zargin cin mutuncin mutane a yanar gizo. Allah ya sa mu gane; wannan babban ƙalubale ne da yake jefa wasu cikin yanayin ƙaƙani-ƙayi, har ma ga waɗanda imaninsu ya yi rauni, yana kai su ga kashe kansu saboda cyberbullying. Wannan ne ya sa aka samar da dokar Cybercrimes (Prohibition, Prevention, etc.) (Amendment) Act 2024 a Najeriya. Yana da kyau ’yan uwa su duba wannan sashen kan “cin zarafin yanar gizo,” saboda ita doka ba ruwanta da rashin saninka. Tilas ne a dokar Najeriya ka san irin waɗannan dokokin don kada a samu kuskure. Ina fatan za a riƙa magana cikin amanci da fahimtar juna maimakon cin mutunci. Wani idan ka daka shi zai rama kuma ba za ka ji daɗi ba; wani kuma ba zai rama ba amma za ka jefa shi cikin matsalar lafiyar ƙwaƙwalwa, wanda hakan na iya kai shi ga halaka. Nagode, kuma Allah ya sa a gane, a ɗauki darasi kuma a yi amfani da shi. Ma’assalam.