Aleviler

Karatepe Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’ndan herkese selamlar. Merak eden varsa içten bir şekilde söylüyorum, keyfim yerinde. İlerleyen günlerde façayı bozmamak için iyi hissetmiyorken “iyiyim” diyebilirim. O durumda bir yerlere göz kırpma emojisi koyarım. Birçok açıdan nostaljik bir deneyim oluyor. Yıllar sonra televizyon izliyorum ve alaturka tuvalet kullanıyorum. Üstüne bir de Dünya Kupası eklenince 2002 yılında maça yetişmek için okuldan eve koşan Çocuk Deniz’e döndüm ama şişman Ronaldo’suz aynı keyfi vermiyor. Bu arada reklamlar iyice sıkıntı olmuş. Kantinden AdBlock istemek için dilekçe yazmayı düşündürdü. Sürekli meşrubat içen Boran Kuzum ve Feyyaz’ı görüyorum. Umarım müstakil bir ev alacak kadar iyi bir kaşeye anlaşmışlardır. Yoksa çekilecek çile değil. Nihat Kahveci’ninkini ev de kurtarmaz. “Kuşkaş ne topçuydu be!” Bir de yağcılık gibi olacak ama TRT 2 çok iyiymiş. İlaçlarıma henüz ulaşamamışken Kiarostami’nin Kirazın Tadı antidepresan gibi imdadıma yetişti yine. Yemekler ODTÜ yemekhanesiyle aynı. Dışarıdayken günde 1,5 öğün yiyordum, burada 3 öğün yiyorum vakit geçsin diye. Diş fırçalama işini de günde ikiye çıkardım, yine vakit geçsin diye. Alaturka tuvalet de daha sağlıklı diye duymuştum. Öyle değilse bile buradan çıkana kadar söylemeyin, motive kakalarımın tadı kaçmasın. Bildiğiniz gibi kendi isteğimle dönüp teslim olmama rağmen ters kelepçe yapmak istediler. Rızam olmadığını söyledim. Zor kullanarak yaptılar. Şanlı direnişim yaklaşık 4 saniye sürdü. Polisler 2 katım n’apayım? Sonra emniyette birisi, “ya aslında sosyal medyaya içerik üretmek için” demiş olmalı ki; restoranda tam yemek yiyecekken “arkadaşlar bir saniye bozmayın” deyip masanın fotoğrafını çeken influencer tatsızlığında, ters kelepçeli videolarım çekildi; önden, arkadan, yandan. Hepsinde bir şekilde kameramanı bulup sırıttığım için uzak-arka açıyı yayınlayabilmişler. Yapıcı bir eleştiri: Vatan Emniyet binası dökülüyor. Çalışanlar sıcaktan baygınlık geçiriyordu. Osmanlı’dan kalma klimalar var ve onlar da çalıştırılmıyor. Sadece amirlerin odasında son model klima var. Bu memurlar sırf siz istiyorsunuz diye kendilerine hiçbir zararı olmayan ve hatta belki sempati duydukları insanlara kötü polis rolü yapıyorlar. Duygusal yükü ağır olmalı; müstakil ev verseler yapmam. Bari bir klima alın. Yeri gelmişken söylemeden geçemeyeceğim, bu iki günlük kısa mesaim gösterdi ki Behzat Ç. ve Bir Zamanlar Anadolu’da kurmaca değil belgeselmiş, bütün diyaloglar ve karakterler birebir gerçekmiş. Uçağa binmeden önce internetteki son dakikalarımda gördüğüm son şey “ailesinin gözüne girmek için kendini yakıyor, yazık!” tarzı yüzeysel psikolojik analizlerdi. Annemin Airbnb’de biblo kırdığı için ağıt yakması ve babamın gerçekten iyi bir baba olması dışında bütün anlattıklarım kurmacadır. Şaka yazabilmek için uydurduğum hayali çatışmalardır. Kişi ve kurumlar gerçek değildir. Mizahi bir yaklaşımdır. Pardon, mahkeme diline alıştım; siz bari şaka açıklattırmayın. Kendimi bildim bileli hiçbir konuda baskı yapmamış, bana dair beklentiye girmemiş, çöp adam bile çizsem duvara asmış can dostlarımdır ikisi de. Her anne-baba kadar korumacı ve kaygılıdırlar. 2023’teki ilk Harbiye gösterimden sonra bile “Psikolog olsan keşke, boş vakitlerinde stand-up yaparsın” seviyesinde klişe; “yurtdışında İngilizce yapsan olmuyor mu?” diyecek kadar oğullarını gözlerinde büyütmüş insanlardır. Hemfikir olmasalar da bütün saçma kararlarımın arkasında durdular, bu gösteride de öyle olduğunu biliyorum, huzurlarınızda ikisini de öpüyorum. Bu gösteriyi ne bir karşılık umarak ne de bir an bile cesur hissederek yayınladım. 7 yıl boyunca muhteşem bir hayat yaşadım. 25 yaşıma kadar içedönük, ölümüne karamsar, her şeyden şikâyet eden bir insan olarak; hobi seviyesinde yirmi seyirciye stand-up yapsam yeterince mutlu olacakken yüzlerce gösteride binlerce insanla beraber güldüm, yüzlerce yeni arkadaşım oldu, çok kalabalık ve sevgi dolu hissettim. Üstüne ihtiyacımın çok üstünde para kazandım. Gencecik insanlar üniversiteleri korumak için, birçok konuda aynı düşünmedikleri belediye başkanlarına haksızlık yapıldı diye başlarına bu kadar bela alırken, “politik mizah” yaptığını iddia eden biri olarak en zararsız cümleleri bile ‘ama bunu yanlış anlarlar mı?’, ‘burayı manipüle edip sana saldırırlar mı?’ kaygılarıyla silmekten, etrafından dolanmaktan sıkıldım. O kadar sıkıldım ki, sıkıntım hayli yüksek olan korkumu aştı. Gözaltı gecesi uyuşturucu testi sonrası götürüldüğüm hastanede beni görünce heyecanla el sallayan yetmiş yaşında teyze ise, kişisel sıkıntımı hayalimin ötesinde bir memnuniyete dönüştürdü. “Halk beni anlamadı ve başıma işler geldi” diye beklerken, “Halk beni anladı ve başıma işler geldi” oldu. WIN-WIN. Temel seviyede Türkçe bilen, gösteriyi sahiplenen ve dayanışma gösteren herkese sevgiler. Gündemi salıyorum, kararlıyım bu sefer Moby Dick’i bitireceğim. Size dışarıda kolaylıklar.

HAKİKATİN TERSYÜZ EDİLMESİ Kendine "haber sitesi" diyen, 126 bin takipçisinin de muhtemelen doğru haber almak için izlediği THS Haber'in "bir polisimizin şehit edilmesi ve bir polisimizin yaralanmasıyla sonuçlanan olaylar" diye tarif ettiği 1980 ÇORUM KATLİAMI, 1976'dan beri Anadolu'nun Alevi nüfusun yoğun olduğu şehirlerinde MHP'ye bağlı Ülkü Ocakları, Esir Türkleri Kurtarma Ordusu (ETKO) ve Türk Yıldırım Komandoları (TYK) gibi örgütlerin yürüttüğü kanlı pogromlar kuşağının sonuncusuydu. Bu pogromlar, Aralık 1968'de Malatya-Hekimhan Lisesi’nde görevli sol görüşlü öğretmenlere ve öğrencilere “vurun Alevilere, komünistlere” sloganı eşliğinde, cop ve şişelerle saldırması ve çok sayıda öğrenci yaralanmasıyla başlamış, 1970'lerin ilk yarısında Milli Türk Talebe Birliği, Yeniden Milli Mücadele Derneği, Kültür Ocakları, Milli Gençlik Vakfı, Ülkü Ocakları ve nihayet Aydınlar Ocağı gibi örgütler Türk-İslam Sentezi’ni formüle ederken, Alparslan Türkeş’in liderliğini yaptığı Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) giderek güç kazanmasıyla örgütlü hal almış, Şubat 1975'te Malatya, Kahramanmaraş, Amasya, Adıyaman, Bingöl, Tokat ve Afyon’da kendine "milliyetçi gençler" diyenler tarafından cana ve mala yönelik saldırılarla tırmanışa geçmiş, Ocak 1976'da Kahramanmaraş-Pazarcık’ta 1 ölü, 15 yaralı, Nisan 1977'de yine Pazarcık'ta 40 yaralı, Mayıs 1977'de Kahramanmaraş 3’ü polis 20 yaralı, Nisan 1978'de Kahramanmaraş'ta bir Alevi dedesinin ölümü, Malatya'da sekiz kişinin ölümü, 100 kişi yaralanması, Eylül 1978'de Sivas’ta dokuz ölü, 350 yaralı, binlerce tahrip edilmiş ev ve işyeri, Aralık 1978'de Kahramanmaraş'ta resmi karamlara göre 111 ölü, yüzlerce ağır yaralı, Aralık 1980'de Hatay-Kırıkhan'da altısı çocuk sekiz kişilik Kürt-Alevi ailesinin evlerinin yakılması suretiyle öldürülmesiyle zirveye ulaşmıştı. Tedavi gördüğü kanser hastalığı yüzünden ölmesi an meselesi olan MHP Genel Başkan Yardımcısı Gün Sazak’ın bilinmeyen kişilerce 27 Mayıs 1980 günü Ankara’da öldürülmesiyle doğan gerilimin "hasadı" da Çorum'da yapılmıştı. İktidarda Süleyman Demirel’in çoğunluk hükümeti vardı. Haziran ayı boyunca Çorum kent merkezinde ve çevre köylerde gerginlik tırmandırılmış, 4 Temmuz Cuma günü “Komünistler Alaaddin Camii’ne bomba attılar” söylentisinin yayılması ve bunun TRT’nin 19.00 bülteninde yer almasıyla başlayan saldırıda saldırganlar ‘Kanımız aksa da zafer İslam’ın’, ‘Kana kan, intikam’, ‘Müslüman Türkiye’ sloganları eşliğinde çoğu Alevi 50’den fazla kişiyi öldürmüş, 100 civarında kişiyi de yaralamıştı. 100’den fazla işyeri de tahrip edilmişti. Ardından Alevi nüfusunun can havliyle şehirden göçü başlamıştı. 12 Eylül 1980 günü silahlı kuvvetler yönetime el koyduğunu açıklamış, 13 Eylül günü, Süleyman Demirel'in deyimiyle kanlı olaylar bıçak gibi kesilmişti. Çorum'da yaşananları "olaylar" diye niteleyen bir haber sitesinin Deniz Göktaş'ın babasını "olaylarda aktif rol alan ve terör olaylarından dolayı cezaevinde yatan" diye nitelemesi yukarda sadece ana hatlarıyla sıraladığım korkunç ve kanlı hakikatin devletin en kirli unsurları lehine tahrif edilmesinin en uç örneklerinden biri olmalıdır.

Yazarımız ve çalışma arkadaşımız Deniz Göktaş’ın gözaltına alınmasını kabul etmiyoruz. Mizahı ters kelepçe ile susturamazsınız; o kelepçeler ne Deniz’in cesaretini ne de mizahın özgürlüğünü tutsak alabilir. Arkadaşımız Deniz Göktaş’ın yanındayız, derhal serbest bırakılsın!

Alevi İnancını Bir Kimliğe İndirgemek: Tehlikeli Bir Siyasal Refleks Günümüz siyasetinde sıkça karşılaştığımız bir sorun, inançları etnik veya siyasal kimliklere indirgeyen dar bir söylemdir. Özellikle Alevi inancını “tek bir kimlikle” özdeşleştiren, başka aidiyetleri dışlayan dil, hem tarihsel gerçeklere aykırıdır hem de Alevi öğretisinin özüne ihanet etmektedir. Bir siyasal partinin yetkili ismi, Alevi kimliğine sahip olsa da, Alevi inancını adeta “etnik bir aidiyet” gibi sunarak, “Alevi olmanın” başka kimliklerle bağdaşmadığını ima eden bir üslup kullandığında, bu yaklaşım kabul edilemez. Alevi inançlı bir Kürt, Alevi inançlı bir Türk, Alevi inançlı bir Arap, Arnavut veya başka herhangi bir etnik kökenden insan olabileceği gerçeği, inancın evrensel doğasıyla örtüşür. İnancı tek bir kimliğe hapseden anlayış, Aleviliği zengin bir inanç sistemi olmaktan çıkarıp, dar bir siyasal araca dönüştürme riski taşır. Bu tür bir dil, maalesef 1990’lı yılların güvenlik bürokrasisinin ve JİTEM’in kullandığı “böl-parçala-yönet” mantığını hatırlatmaktadır. O dönemde inanç ve etnik aidiyetler, toplumları birbirine düşürmek için bilinçli olarak karşı karşıya getirilmişti. Bugün aynı refleksi siyasal aktörlerin, üstelik kendi inancına mensup olduklarını iddia ederek kullanması, hem ironiktir hem de tehlikelidir. Alevi Öğretisinin Temel İlkesi: Önce İnsan Alevi-Bektaşi geleneğinin en temel argümanı, “insan”dır. “72 millete aynı gözle bakmak”, “eline, beline, diline sahip olmak”, sevgi, hoşgörü ve eşitlik ilkeleri, Aleviliğin çekirdeğini oluşturur. Bu öğreti, etnik kökeni, dili veya milliyeti önceleyen bir sistem değildir; aksine bunları aşan bir insanlık idealini savunur. Bir inancı siyasal simge haline getirip, onu belirli bir kimlikle yan yana koyma refleksi, bu evrensel özü yok saymaktır. Böyle bir tutum ya derin bir bilgisizlikten ya da belli siyasal odaklara (ağalara, çıkar gruplarına) hizmet etme arzusundan kaynaklanır. Aleviliği “sadece bize ait” bir kimlik olarak pazarlamak, inancı araçsallaştırmaktır. Bu, ne Aleviliğe ne de Türkiye’nin çok kimlikli, çok kültürlü gerçekliğine hizmet eder. İnanç ve Kimlik Ayrımı İnanç, bireyin ruhsal ve ahlaki yolculuğudur; kimlik ise toplumsal, kültürel ve siyasal bir aidiyet katmanıdır. Bunları birbirine karıştırmak, hem inancı yoksullaştırır hem de toplumsal barışı zedeler. Alevi inancı, Hacı Bektaş Veli’nin, Pir Sultan Abdal’ın, Yunus Emre’nin mirasıdır. Bu miras, “gelin canlar bir olalım” diyen bir birleştirici ruha sahiptir; ayrıştırıcı bir kimlik siyasetine değil. Siyasetçilerin bu gerçeği tez zamanda öğrenmesi ya da kendilerine hatırlatılması gerekmektedir. Aksi takdirde, iyi niyetli görünen “Alevi hassasiyeti” adı altında, toplumda yeni fay hatları oluşturma tehlikesiyle karşı karşıya kalırız. Ez cümle, Alevi inancını herhangi bir etnik veya siyasal kimliğe indirgemekten vazgeçilmelidir. İnanç, tüm insanlığa açık bir kapı olmalıdır.. Sevgi ve saygılarımla. Çağdaş Altun Kent ve Demokrasi Derneği Başkanı..