Dr Gert Jan Mulder@drG_J_Mulder
45 jaar Volkskrant en de eeuwige belastingverhoging
Er was een tijd dat ik dagelijks in de trein naar Utrecht zat met een verse editie van de Volkskrant op schoot. Papier, rust, koffie en vooral de geruststellende wetenschap dat er die dag ongetwijfeld weer een minister of staatssecretaris had bedacht dat de belasting ergens omhoog moest.
Vrijwel elke dag.
Na een paar jaar begon het op te vallen. Niet als incident, maar als patroon. En ergens halverwege de jaren tachtig dacht ik: misschien moet ik hier gewoon mee stoppen. Niet omdat het onzin was, maar omdat het te voorspelbaar werd.
Inmiddels, 45 jaar later, weten we: het was geen toeval. Het was een systeem.
Een ervaren bankier, decennia actief op het hoogste niveau, verwoordde het ooit simpel: wil je een land begrijpen, kijk dan naar één cijfer de overheidsuitgaven als percentage van het bruto binnenlands product.
Voor Nederland kruipt dat inmiddels richting de 45% en Frankrijk inmiddels op 57%.
Voor de goede verstaander: in het communistische China ligt dat rond de 33%.
Laat dat even bezinken.
De staat is in Nederland dus niet zomaar een speler in de economie. Hij is de dominante factor geworden. Bijna de helft van alles wat wordt verdiend, loopt via Den Haag.
En het mooie is: het groeit nog steeds.
Niet spectaculair, niet revolutionair, maar gestaag. Een procentje hier, een heffing daar, een bijdrage, een correctie, een solidariteitsmechanisme. Niemand merkt het echt tot je terugkijkt.
De reden is even simpel als onveranderlijk: het is makkelijker om lasten te verhogen dan om de overheid kleiner te maken.
Bezuinigen doet pijn en maakt vijanden. Belastingen verhogen verdeelt de pijn en maakt beleid mogelijk. Dat is politiek gezien een stuk comfortabeler.
Binnen de Public Choice Theory is dat allang geen theorie meer, maar een gegeven. Politici reageren op prikkels, en die prikkels wijzen bijna altijd in dezelfde richting.
Meer.
Dus groeit de staat. Rustig, onafwendbaar, bijna elegant.
En wij noemen dat vooruitgang.
Misschien had ik die Volkskrant toch moeten blijven lezen. Niet om geïnformeerd te blijven, maar als bewijs dat sommige dingen simpelweg nooit veranderen.
Zoals het weer.
Zoals de zwaartekracht.
En zoals de lichte, maar voortdurende neiging van de overheid om uw inkomen als een collectief project te beschouwen.
Uiteraard geheel in uw belang.
Dr Gert Jan Mulder
