M&C retweetledi
Observaties vanuit het riool (slot)
De oproep van Pieter Klok, hoofdredacteur van de Volkskrant, om X als bedreiging voor de democratie te zien, legt vooral een dieper ongemak bloot, media en politiek weten zich amper raad met interactie. Met mensen die verhalen bekritiseren, framing ter discussie stellen of opinies van context voorzien.
Dat wringt omdat de Volkskrant geen doorsnede van Nederland vertegenwoordigt, maar vooral een kleine exclusieve maatschappelijke laag. Ouder, hoogopgeleid, cultureel zelfbewust en economisch comfortabel. Een kleine, invloedrijke bovenlaag die via een traditioneel dagblad nog altijd sterk aanwezig is in het publieke debat
en van daaruit geregeld spreekt over hoe Nederland bestuurd zou moeten worden. Juist daarom roept zo’n democratisch oordeel over X ook een legitimiteitsvraag op. Namens wie wordt hier eigenlijk gesproken?
De traditionele dagbladen functioneren nog steeds vanuit een model uit de vorige eeuw. Nieuws word gemaakt, gepubliceerd en vervolgens geconsumeerd door een grotendeels passief publiek. Sociale media hebben dat fundamenteel veranderd. Op X wordt iedere boodschap direct weersproken, aangevuld of gefileerd. X is geen traditioneel zendkanaal maar een interactiekanaal en daar ontstaat de frictie.
De politiek heeft ook zichtbaar moeite met die nieuwe interactieve werkelijkheid. Politici gaan geen gesprekken aan op X maar bedienen hun fanbase. Kijk eens hoe geweldig wij zijn. In theorie draait democratie om debat en tegenspraak, maar wie af en toe een Kamerdebat volgt, ziet een cultuur waarin interrupties, framing en zichtbaarheid belangrijker zijn geworden dan oprecht bestuur. Een omgeving waarin toxisch taalgebruik allang genormaliseerd is en waar het afvangen van vliegen voor electoraal gewin meer aandacht krijgt dan het oplossen van werkelijke problemen.
Vanuit dat perspectief klinkt de morele verontwaardiging over de verruwing op X nogal selectief. Alsof giftigheid uitsluitend online bestaat, terwijl vergelijkbare dynamieken dagelijks zichtbaar zijn in talkshows, redacties en de Tweede Kamer zelf. Wanneer Klok had gezegd dat X een bedreiging vormt voor het traditionele verdienmodel van dagbladen, was dat nog een helder en verdedigbaar argument geweest. Sociale media hebben immers het monopolie op distributie en duiding opengebroken. Maar door het meteen tot een gevaar voor de democratie te verklaren, krijgt een institutioneel belang iets moreel verhevens.
X is vooral een confronterende spiegel voor de oude instituties die hun vanzelfsprekende gezag over het publieke gesprek langzaam hebben zien verdwijnen.
Nederlands
