Maciej Albinowski

Nasz system emerytalny jest nie do utrzymania w dłuższym okresie. Na łamach @RPEkonomia proponuję nową umowę emerytalną, uwzględniającą polityczne pola minowe. Tekst oparty na badaniach finansowanych z @NCN_PL. rp.pl/opinie-ekonomi…

1) Debata publiczna w 🇵🇱. Niemal 7 lat po wprowadzeniu PIT-0 dla osób do 26 roku życia nie ma porządnej ewaluacji efektów ulgi. Jak wpływa na aktywność zawodową? Jaki efekt na płace czy kapitał ludzki? Za to mamy pomysły zarówno likwidacji, jak i rozszerzenia programu :)

Dla mnie to aksjomat. Przy czym ewaluacje nie służą wyznaczaniu celów polityk, tylko optymalizowaniu sposobu ich realizacji. A ograniczanie nieefektywności wychodzi lepiej na podstawie wiedzy z badań niż na podstawie "innych procesów", czyli intuicji decydentów lub zapotrzebowania PR.

@Mac_Albinowski @KarolinaZioloP @AcademiaPAN @MichaelFilipiak @MissAgataStar @MNiSW_GOV__PL Z ciekawości: czy są dowody, że polityki oparte o dowody przynoszą większy dobrobyt niż polityki oparte o inne procesy? Czy to jest aksjomat?

🏛️Korepetycje dla polityków z nauki? Prof. Agata Starosta (@MissAgataStar) zwraca uwagę, że wiele decyzji publicznych dotyczy obszarów silnie opartych na wiedzy naukowej. Tymczasem nawet w komisjach sejmowych zdarza się brak znajomości podstawowych elementów systemu nauki. Czy polityka może być skuteczna bez zrozumienia, jak działa nauka i proces badawczy? Przeczytaj rozmowę na Academii: academia.pan.pl/prof-agata-sta…

@KarolinaZioloP @AcademiaPAN @MichaelFilipiak @MissAgataStar @MNiSW_GOV__PL W Polsce jest bardzo dobrze jeśli chodzi o polityki oparte o dowody?? Jest tragicznie! Niestety muszę polecić mój tekst sprzed 3 lat. Niestety - bo Koalicja 15X nie zrobiła w tym obszarze żadnych postępów. rp.pl/opinie-ekonomi…

Prowadzimy w @MNiSW_GOV__PL projekt europejski poświęcony tej tematyce i w porównaniu z innymi krajami jest u nas w sprawie polityki opartej na dowodach dobrze, żeby nie powiedzieć, bardzo dobrze. Nasze OSR, tj ocena skutków regulacji, to najlepszy przykład takiego działania realizowanego przez ekspertów z @PremierRP i @KancelariaSejmu oraz @PolskiSenat , od wielu lat.

@jacek_liberski Bank centralny, w przeciwieństwie do banku komercyjnego, nie musi uzupełniać kapitału własnego. Przekazanie zysków NBP do budżetu centralnego nie jest niczym złym. Ważne żeby mechanizm był przewidywalny i nie obniżał wiarygodności NBP.

Znamy już szczegóły propozycji „SAFE zero procent”, więc poniżej kilka uwag na temat tej propozycji. NBP ma zamiar sprzedać część rezerw złota i natychmiast je odkupić (za te same kwoty uzyskane ze sprzedaży). Zatem ilość złota w posiadaniu NBP nie zmieni się, a jedynym wydatkiem netto będzie prowizja dla drugiej strony tych transakcji. Skutkiem tych operacji będzie zapisanie w rachunku wyników NBP przychodu ze zrealizowanych różnic w wycenie złota, czyli różnic między ceną sprzedaży złota a średnią ceną zakupu złota w poprzednich latach. Zakładając cenę sprzedaży złota na obecnym poziomie ok 18 tys zł/oz, i średnią cenę zakupu na poziomie ok 9 tys zł/oz (w przybliżeniu), przychody zrealizowane ze sprzedaży wyniosłyby ok. połowy wartości sprzedanego złota. Przychody te weszłyby do wyniku finansowego NBP, i w 95% przekazane byłoby do budżetu państwa. Ale to koniec dobrych wiadomości. Pozyskanie kwoty 185 mld zł, na jaką opiewa SAFE unijny, wymagałoby więc upłynnienia złota o wartości co najmniej 370 mld. To więcej, niż całe złoto jakie obecnie posiada NBP. Co więcej, koszt prowizji za natychmiastową odsprzedaż byłby wysoki, a efekty na rynku trudne do przewidzenia. Dlatego autorzy propozycji chcą rozłożyć tę operację w czasie, na przykład na 3 lata po 60-65 mld zł. Niestety, wiązałoby się to ze spadkiem różnicy w wycenie, bo zasoby złota byłyby uzupełniane droższymi zakupami. Koszty byłyby większe, choć trudno je obecnie oszacować bez dostępu do danych NBP. Co jeszcze ważniejsze, powyższe operacje odbijają się negatywnie na kapitale banku centralnego. Spadają mianowicie „przychody niezrealizowane” z wyceny zasobu złota, bo wymiana „starego” złota na „nowe” oznacza wzrost średniej ceny zakupu i spadek różnic cenowych. Powoduje to spadek wartości kapitału NBP, o kwotę równą przyrostowi zysku NBP. Wartości kapitału stają się ujemne, tym bardziej, że do rachunku wchodzą straty NBP z lat ubiegłych - ich wartość na koniec 2025r to może być ponad 80 mld zł lub więcej. Pomniejszanie kapitału banku centralnego ma krótkie nogi, bo to upłynnianie aktywów, trochę jak wyprzedaż majątku narodowego. I rząd polski będzie musiał, prędzej czy później, uzupełnić kapitał NBP. Skąd weźmie pieniądze? No cóż, z banku centralnego, czyli dodrukiem pieniądza. A jak są pokrywane straty w bilansie NBP? Także dodrukiem pieniądza. Tak jest, zarówno wpłaty do budżetu z zysku osiągniętego ze sprzedaży złota, jak i straty na działalności podstawowej NBP, jak I uzupełnianie kapitału banku, są ostatecznie finansowane dodrukiem pieniądza. To za rok czy dwa może być już kwota rzędu 100-150 mld zł. Aby uniknąć wywołanej tym inflacji, NBP będzie musiał sterylizować tę płynność, a koszty takich operacji to obecnie ok 3,75-4% rocznie. Podsumowując, rozwiązanie części rezerw złota jest możliwe i celowe, bo są one za duże w stosunku do potrzeb, ale to nie jest alternatywa dla unijnego SAFE, a co najwyżej jego uzupełnienie. Powtórzmy jeszcze raz: nie ma czegoś takiego jak polski, suwerenny, patriotyczny, antyeuropejski „SAFE zero procent”. Źródło: @DariuszRosati na Facebooku.

Jeśli NBP wypracuje wysoki zysk i przekaże go do budżetu – bardzo dobrze. Na razie jednak od trzech lat z tego tytułu do budżetu nie trafił ani jeden złoty. Bezpieczeństwo 🇵🇱 nie może zależeć od jednorazowych operacji. Nie istnieje coś takiego jak „SAFE 0%”. Prawdziwy, gotowy do podpisania przez Prezydenta, SAFE pozostaje najtańszym i najlepszym źródłem finansowania inwestycji obronnych.

@MarekTatala Spadek liczby palaczy o 20% to bardzo duża zmiana, dobra wiadomość dla zdrowia populacyjnego w UK. Na to bym zwrócił uwagę w pierwszej kolejności 😀. Ale nie mam głębszej wiedzy nt UK, m in. w jakim stopniu spadek liczby palaczy można przypisać podwyżkom akcyzy.

Od 2020r. akcyza w UK na papierosy wzrosła o 73%, a na tytoń do skręcania o 115%. Liczba wypalanych papierosów na osobę prawie się nie zmieniła. Za to legalna sprzedaż spadła dużo szybciej niż liczba palaczy. Efekt? Większa szara strefa i niższe wpływy z akcyzy (krzywa Laffera).

W krajach CEE popularność pracy na część etatu jest znacząco niższa niż w Europie Zachodniej także wśród kobiet bez dzieci w wieku 0-9. Ale historycznie w Europie Zachodniej praca part-time wśród matek była zapewne źródłem rozprzestrzeniania się popularności part-time także wśród innych grup. Taki pogląd generalnie funkcjonuje w literaturze. Z kolei system socjalistyczny promował pełną aktywność zawodową kobiet i raczej nie ułatwiał pracy na część etatu.

@Mac_Albinowski @ratrzeci @NCN_PL @GRAPE_ORG Czy to nie jest tak, że popularność pracy part-time w Europie Zachodniej wynika z (od dawna) częściowego zatrudnienia matek? Dziś - kiedy płace w PL wzrosły na tyle by można było pracować na część etatu - dzietność jest już tak niska, że w zasadzie mało kto ma taką potrzebę.

Dlaczego w krajach Europy Środkowo-Wschodniej praca na część etatu jest znacznie mniej popularna niż w Europie Zachodniej? O tym jest moje najnowsze badanie sfinansowane przez @NCN_PL : ibs.org.pl/wp-content/upl… ➡️Ponad połowę różnicy między Wschodem a Zachodem w dobrowolnej pracy na część etatu można przypisać rozwojowi gospodarczemu: wysokości płac godzinowych oraz strukturze zatrudnienia. ➡️ Z kolei zakumulowany majątek nie jest czynnikiem, który tłumaczyłby dodatkowo istotną część różnicy między Wschodem a Zachodem. ➡️ W okresie 2006 – 2022 średnia, niewytłumaczona przez rozwój gospodarczy, luka Wschód-Zachód w dobrowolnym zatrudnieniu part-time wynosiła 10,6 pp dla kobiet i 1,0 pp dla mężczyzn (25-54 lata). ➡️ Gdyby w 2022 roku czynniki instytucjonalne w Polsce odpowiadały Europie Zachodniej, to przy faktycznej strukturze zatrudnienia i płacach, można by się spodziewać wyższego odsetka dobrowolnie pracujących na część etatu: kobiet o 12,7 pp, mężczyzn o 1,4 pp. Jakie czynniki instytucjonalne tłumaczą różnice między Wschodem a Zachodem? ✅ W niewielkim stopniu progresywność opodatkowania pracy. ❌ Wartości społeczne dotyczące znaczenia pracy, czasu wolnego i ról płciowych nie tłumaczą luki. ❌ To raczej nie jest historia o większych ograniczeniach nakładanych przez pracodawców w Europie Środkowo-Wschodniej (albo o słabszej sile przetargowej pracowników). ✅ Głównym czynnikiem instytucjonalnym mogą być normy społeczne związane z postrzeganiem czasu pracy. W krajach post-socjalistycznych praca na pełen etat jest normą i relatywnie mało osób rozważa zatrudnienie na część etatu. ➡️Wysoka popularność pracy na pełen etat ma swoje ekonomiczne zalety. Ale dla niektórych grup demograficznych może ograniczać szanse satysfakcjonującego zatrudnienia: m in. dla rodziców małych dzieci, osób starszych czy osób z niepełnosprawnościami.

"Sztywność godzinowa" regulacji prawa pracy dotyczy w Polsce raczej nadgodzin oraz bardzo krótkiego czasu pracy. Praca na 3/4 czy pół etatu raczej nie jest ograniczana przez kodeks pracy. W moim badaniu nie obserwuję, żeby pełnoetatowi pracownicy w krajach CEE chcieli częściej pracować na część etatu niż to ma miejsce w krajach Europy Zachodniej. Chociaż niewykluczone, że normy społeczne i preferencje też kształtują się pod wpływem regulacji - w wielu krajach zachodnich pracownicy mają większe uprawnienia do redukcji wymiaru czasu pracy. Problemem dla wnioskowania empirycznego w tym obszarze byłby też fakt, że regulacje często odzwierciedlają wcześniej funkcjonujące normy.

@Mac_Albinowski @NCN_PL Czy to nie wina godzinowej sztywności kodeksu pracy w Polsce, a być może również w innych krajach postsocjalistycznych? CC: @GRAPE_ORG

@Endorfina_xyz @KatMokrzycka @MNiSW_GOV__PL @KarolinaZioloP @xyz_oficjalnie W ogóle nie robię recenzji dla MDPI i nie znam dobrych ekonomistów, którzy by poważnie traktowali te czasopisma. One są powszechnie uznawane za predatory, a MNiSW udaje, że nie widzi problemu.

@Mac_Albinowski @KatMokrzycka @MNiSW_GOV__PL @KarolinaZioloP @xyz_oficjalnie Już bez przesady z tym patologiczne. Jedyne co jest w MDPI patologiczne to special issue, gdzie edytor raczej nie odsyła pracy, a daje do recenzji, ale reszta? Przecież nie robisz innej recenzji dla artykułu bo to MDPI a nie Elsevier. Ja tam słabe prace odsiewam.

Właśnie wpadł na stronę: wywiad o ewaluacji uczelni/nauki z w-cemin. @MNiSW_GOV__PL @KarolinaZioloP - zebrane info kto i co jest oceniane, - polskie dyscypliny na mapie świata, - co z tymi patentami - ważne czy nieważne? - zmiany w subwencji? Zapraszam do @xyz_oficjalnie @MarcinKulasek @NAWAPoland @LOkruszek @AcademiaPAN @JemielniakD @MissAgataStar @MarekGzik @M_Mrowczynska @FNP_org_pl @KRDedupl @piotrsankowski @trajektoriePL @anna_korzekwa @NCN_PL

@MarekTatala Indywidualne decyzje rodziców są też podejmowane w warunkach norm społecznych i presji rówieśniczej. Nie jest łatwo być ostatnim rodzicem w klasie, który nie pozwala dziecku np. mieć smartphona. W tym ujęciu rząd może ułatwiać koordynację "zdrowych" zachowań.

Kto powinien decydować o dostępie osób niepełnoletnich do mediów społecznościowych?

@MarcinKulasek Dlaczego nie usunął Pan drapieżnych wydawnictw, m.in. MDPI, z listy czasopism punktowanych? Prosta decyzja pokazałaby, że zależy Panu na jakości w nauce. A póki co MNiSW nagradza zachowania patologiczne.

Dziś mija rok odkąd zostałem powołany na stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. To był czas dialogu i intensywnej pracy nad wzmocnieniem fundamentów polskiej nauki oraz edukacji wyższej. 🤝🎓 Co zrobiliśmy przez ten czas? ✅ Zapewniliśmy rekordowe wsparcie infrastrukturalne i dostępnościowe dla uczelni. ✅ Zwiększyliśmy środki dla Narodowego Centrum Nauki oraz wzmocniliśmy bieżące finansowanie Polskiej Akademii Nauk. ✅ Istotnie rozszerzyliśmy wsparcie stypendialne oraz socjalne dla studentek i studentów. ✅ Ten rok to również porządkowanie systemu i rozpoczęcie kluczowych reform. ✅ Rozszerzyliśmy „Dydaktyczną Inicjatywę Doskonałości”, rozpoczęliśmy reformę Polskiej Akademii Nauk opartą na realnym dialogu ze środowiskiem oraz prace nad reformą systemu ewaluacji nauki. ✅ Podejmujemy także decyzje dotyczące likwidacji nieefektywnych instytucji i uporządkowania systemu. Jedno jest pewne. To był rok konkretnych działań i odpowiedzialnych decyzji. Przede mną dalsza praca na rzecz silnej, nowoczesnej i otwartej nauki. Do zobaczenia! 🇵🇱

@jciesz A czy w kwestii wieku emerytalnego (szczególnie kobiet) też możemy liczyć na odejście PiS od populizmu? Byłoby wspaniale 😀.

Mamy gigantyczną dziurę w ochronie zdrowia i jak widać - czekający nas wkrótce koniec środków na wojsko. To niebywałe, że obecny rząd zaniedbuje sprawy tak bardzo, że to opozycja musi szukać pieniędzy, zanim kolejne części państwa rozpadną się tak, jak dostęp do leczenia. Niemniej dobrze się dzieje, że zamiast totalnej polaryzacji i wyścigu na Everest populizmu, który uprawiała w latach 2015-23 ówczesna opozycja, mamy dziś konstruktywne propozycje i inicjujemy dyskusję.

@michaldworczyk Zgoda, przy czym zwiększenie efektywności wydatków (i ulg podatkowych) powinno dotyczyć całego sektora finansów publicznych, a nie tylko sfery obronności. W Polsce zupełnie nie ma kultury ewaluacji polityk publicznych i wprowadzania korekt bazujacych na wnioskach z analiz.

🧵 1/8 Choć spotka się to zapewne z powszechną krytyką, ale któryś polityk musi to w końcu powiedzieć - MUSIMY wprowadzić nowy podatek na rzecz budowy Sił Zbrojnych RP.A Oczywiście równolegle musimy uczynić aktualne wydatki efektywnymi (na razie co i rusz przepłacamy wielokrotnie za sprzęt wojskowy, a czasem po prostu idiotycznie „przepalamy” pieniądze), musimy zacząć na prawdę racjonalizować wydatki (niestety wciąż wydajemy miliardy, które nie mają prostego przełożenia na wzrost potencjału obronnego RP), ale dla naszego bezpieczeństwa, dla obrony naszej niepodległości, musimy wprowadzić nowy podatek. Zapraszam na krótki wątek:

Ktoś wie, jak świętować Trzech Króli? Czy to byli jacyś wagarowicze, że na każdego przypada jeden dzień bez lekcji (2, 5 i 6 stycznia)? 😡

Naukowcy chętnie zrobiliby wiele ewaluacji ex-post. Ale niestety Polska jest chyba ostatnim krajem UE, gdzie nie ma dostępu do zanonimizowanych danych administracyjnych. To strasznie frustrujące, szczególnie gdy widzimy jak dobre badania są realizowane w innych krajach, także naszego regionu.

Postulat obligatoryjnej, solidnej ewaluacji polityk publicznych powinien być ponadpartyjnym standardem - nie potrafię zrozumieć dlaczego wciąż nie jest… W @InstytutMisesa i @FundacjaFOR zwracamy na ten problem uwagę od lat. Przykładowo w latach 2016-19 ewaluację przeprowadzono tylko dla… 9 ustaw (!) to jest mniej niż 1% uchwalonych w tym okresie…

Niestety 2026 rok będzie kolejnym, gdy Polska lekką ręką zmarnuje miliardy złotych. Zdecydowana większość programów społecznych, ulg podatkowych czy polityk rynku pracy nie doczekała się dobrych ewaluacji. A bez badań trudno wprowadzać trafne korekty i oszczędzać środki publiczne. Owszem, mamy teraz dobre czasy gospodarcze i wciąż jeszcze umiarkowany dług publiczny. Ktoś może pomyśleć, że to bez różnicy czy mamy deficyt 6% PKB czy 5,5%. Ale czekają nas potencjalnie trudne lata 30-te i 40-te, z dużymi wyzwaniami demograficznymi. Powinniśmy wejść w ten okres z: ✅umiarkowanym długiem publicznym ✅instytucjonalną zdolnością do racjonalizacji wydatków

@DariaChibner To akurat mit, większość "polskich" tematów można sprzedać tak, żeby stanowiły wkład do światowej nauki. Relacje polsko-niemieckie na pewno do nich należą. A publikowanie w swoim środowisku często oznacza, że tekst nie przeszedł przez krytyczny proces peer review.

@Mac_Albinowski Polskie uczelnie mają szereg patologii, spośród których możemy wybierać. Ale akurat z tym wielbieniem międzynarodowych publikacji, to bym wstrzymała konie. Jest mnóstwo tematów, które są ważne z naszego punktu widzenia, ale mało interesujące dla zagranicznego odbiorcy.

To najgorszy rak, który zżera i naszą naukę, i debatę publiczną, i ogólnie społeczeństwo. Mieszanie poglądów politycznych, wypowiedzi prywatnych z dorobkiem naukowym. Może nam się nie podobać styl wypowiedzi profesora. Może nam się nie podobać, że wali w tego bądź tamtego (bo w dzisiejszych czasach nawet uderzanie w miarę po równo staje się polityczną deklaracją). Można nawet uważać, że wcale nie wali po równo. Ale podważanie dorobku naukowego za takie rzeczy jest czymś absurdalnym. Przestaliśmy rozróżniać politykę od innych aspektów życia. To, że ktoś reprezentuje poglądy inne od naszych nie oznacza, że jest kiepski w tym, co robi naukowo/zawodowo. Mam wielu naukowców, badaczy, profesorów itd., których dorobek cenię i podziwiał, choć niekiedy wolałabym nie wiedzieć, jakie mają poglądy polityczne, a nawet łapię się za głowę, gdy słyszę ich publiczne wystąpienia. Ale to nie oznacza, że należy usunąć ich ze stanowisk, wywalić ich dorobek do kosza, bo ich stanowisko mi (albo większości) nie podoba. To ma jeszcze dalsze, brzemienne w skutkach konsekwencje. Nie da się robić w Polsce porządnej nauki, wydawać, tłumaczyć i osiągać w nauce fajnych rzeczy, bo wszystko zależy od grantów, dofinansowań, wsparcia od rządu itd., które przyznawane są zgodnie z "widzimisię" aktualnie rządzącej partii. A ta oczywiście rozda "swoim", a zabierze "obcym", czyli rozliczy z poglądów (czyt. wypowiedzi i stanowisk), ubiegających się o dotacje. Można być najlepszym specjalistą od absolutnie nie związanych z polityką rzeczy, a i tak można beknąć za niefortunne wypowiedzi. Oto są owoce skrajnej polaryzacji.