Arvin Moradi

حالا بدترین و نارساترین ترجمه‌ای که برای این عبارت به ذهنتون می‌رسه چیه؟ پیشنهاد مجید اخگر: به‌جای معناشناسی به کیف‌شناسی متن نیاز داریم.

به نظرم سودابه در شاهنامه فردوسی، مدرن‌ترین، پیچیده‌ترین و جسورترین شخصیت زن تاریخ ادبیات ماست. ما همیشه عمیق بودن را با مظلوم بودن اشتباه می‌گیریم. سودابه عمیق‌ترین شخصیت زن است، چون اولین زن "ضدقهرمان" واقعی ماست. سودابه زنی است که برای به دست گرفتن کنترل بدن، سرنوشت و اشتیاقش، کل یک امپراتوری را به آتش می‌کشد. او جذاب است چون برخلاف تمام زنان مطیع زمانه‌اش، جرات داشت "بد" باشد تا شنیده شود.

به نظرتون زیبا‌ترین و عمیق‌ترین و جذاب‌ترین شخصیت زن داستانی که تا حالا ساخته شده کیه؟ البته بگید چرا و چگونه.

اولا سکولاریسم، تفکیک قوا، آزادی و … موضوع باور و اعتقاد نیستند. این‌ها بخشی از نظریات سیاسی مدرن هستند برای ساخت یک نظام سیاسی کارا و قانونمند. اول باید آن‌ها را فهمید. و این ممکن نمی‌شود مگر بدانیم فلسفهٔ سیاسی مدرن چیست، و دلیل تقابلش با فلسفهٔ قدیم چه بود. (و بله بنده به سهم خود در توضیح این مبانی کوشیده‌ام و خواهم کوشید). دوم اینکه «دیوسازی» بیهوده و غیربیهوده ندارد. عرصهٔ سیاسی عرصهٔ دیو و دلبر نیست. دروهلهٔ نخست عرصهٔ واقعیت و درنتیجه توازن قوا است. ایران با این تاریخ و فرهنگ، با این موقعیت ژئوپولیتیک، طبیعتاً محدودیت‌ها و البته فرصت‌های خاص خودش را دارد. هرگونه بحث دربارهٔ «رژیم سیاسی مطلوب» در ایران باید این مقتضیات ویژه را درنظر بگیرد وگرنه سیاست به خیال‌بافی و رویافروشی تبدیل می‌شود. سوم اینکه تمام کسانی‌که طی دهه‌های اخیر صرفاً نقاط ضعف را برجسته کردند و نقاط قوت را ندیدند—همان کسانی هستند که گمان کردند با یک رژیم سیاسی فاسد و منحط و شیطانی سروکار دارند که نبودنش *به‌هر قیمتی* موجه است—حتی نابودی ایران. یکی دو تا نیستند از اپوزیسیون خارج‌نشین بگیرید تا فلان «نخبهٔ» داخلی. اما نظر من: ایران معاصر با دو دشواری اساسی روبه‌روست: استعمار و استبداد. و اولی به‌مراتب خطرناک‌تر از دومی است. زیرا استعمار نظم درونی قوای سیاسی را با نظر به منافع ابرقدرت‌ها برهم می‌زند. درمجموع، از انقلاب مشروطه تا پهلوی و سپس جمهوری اسلامی می‌توان نوعی «پیشرفت» را تشخیص داد—پیشرفت برای ساخت دولتی تا حدامکان کارا، قانونمند، و ملی. این مسیر باید ادامه پیدا کند: هرچه بیشتر با حاکمیت قانون، پاسخ‌گو کردن دولت، و قدرتمند کردن جامعهٔ مدنی جلوی استبداد گرفته شود، و با ارتقای قدرت نظامی، سیاسی، و اقتصادی جلوی استعمار. و نکتهٔ آخر، دلیل سردرگمی‌ها و خطاهای مهلک دو سدهٔ گذشته فقدان «نظریه دولت ایرانی» است. این نظریه باید بتواند نخست نسبتش را با گذشتهٔ ایران روشن کند؛ سپس این «پیشرفت» را توضیح دهد، و سوم افق آینده ایران را ترسیم کند. در آن نظریهٔ دولت حتما به نظریات سیاسی مدرن نیازمندیم، اما همزمان به نقصان‌های آن نظریات نیز باید توجه کنیم. و البته شرایط خاص و ویژهٔ ایران را نیز باید درنظر بگیریم. نهایتاً مشخص کنیم در «نظام سیاسی بین‌الملل» چه جایگاهی داریم و چه جایگاهی باید داشته باشیم.