Paweł Pstrągowski

Elon Musk just said saving for retirement becomes pointless in 10 to 20 years. Not speculation. Math. Musk: “Don’t worry about squirreling money away for retirement in like ten or 20 years. It won’t matter.” We passed the event horizon. Retirement savings assumes scarcity persists. It won’t. AI and robotics collapse labor costs to zero. Living costs follow. You’re not saving for security. You’re saving for a world that stops existing. Musk: “If any of the things that we’ve said are true, saving for retirement will be irrelevant.” Age of Abundance isn’t vision. It’s physics. Economic laws executing whether you believe them or not. 5,000 days. Fourteen years. Global GDP uncaps. Production approaches infinite. Net worth as concept dies. Only scarcity left is meaning. Money stops being the constraint. Timeline is shorter than your brain accepts. Fourteen years. We transition from survival work to Universal High Income in that window. Event horizon isn’t coming. You’re in it. Operating under old rules while ground disappears beneath you means you already lost. Production costs hit zero through automation. Everything priced on human labor reprices instantly. Housing. Food. Goods. Services. All reset when scarcity evaporates. Traditional planning assumes structure persists. Save for decades. Retire on capital returns in scarcity markets. That model shatters when abundance becomes baseline. You’re optimizing for a world vanishing while the replacement materializes. Your strategy becomes obsolete before you finish executing it. The retirement you’re building toward assumes costs stay high. They collapse. And your savings designed for expensive scarcity become irrelevant in cheap abundance. Every dollar you put away for future scarcity is a bet against the transformation already happening. And that bet loses the moment production costs hit zero and the economy you planned for stops functioning. You’re not preparing for the future. You’re clinging to a past that’s ending whether you accept it or not. And fourteen years from now, the question won’t be whether you saved enough. It’ll be why you wasted time saving for conditions that don’t exist anymore.

KIEDY ZABRAKŁO SKALI – „BAZAROWANIE” PRZESTAŁO BYĆ OPŁACALNE Załóżmy, że byłeś kiedyś Mirosławem – handlarzem używanych samochodów z Niemiec w 2005 roku. Co tydzień jeździłeś na Gebrauchtwagenmarkt i wybierałeś sobie jakiegoś zawodnika. Tu się trochę przyklepało, tutaj wyrównało, tutaj przykręciło – jechałeś wystawić swojego rumaka na giełdę samochodów używanych w Polsce. Młodsi nie pamiętają, ale w czasach jeszcze mało rozwiniętego Internetu, częstą metodą kupowania takich aut była po prostu wycieczka na giełdę i fizyczny zakup na miejscu. Wyobraźcie sobie, że na starszych i używanych samochodach, za którymi nadal tęskni Niemiec, dzwoniąc, by posłuchać dźwięku silnika - dało się zarobić. Niech sprzeda takiego jednego w tygodniu z przebitką 2000 zł. W takim 2005 roku 2000 zł to była ponad dwukrotność minimalnego wynagrodzenia brutto, a także prawie ówczesna średnia krajowa – na jednym samochodzie. Wyobraźmy sobie, że sprzedał takich samochodów 3-4 w miesiącu. Czy dało się z tego dobrze żyć? Jeszcze jak. Gdyby chciał to robić dzisiaj w takiej skali, to już porównywalne pieniądze zarobiłby jeżdżąc wózkiem widłowym po magazynie. Powyższa historyjka ma na celu zobrazowanie pewnej istotnej sytuacji – momentu, w którym ktoś miał pieniądze na zwiększenie skali, ale go przegapił, a potem już się nie da (lub jest bardzo trudno). Koledzy Mirka-handlarza ze Słomczyna pozakładali potem komisy, przerzucili się na importowanie samochodów z USA, zakładali jakieś zakłady lakierniczo-blacharskie, a Mirosław został w tyle. Stojąc z tym jednym swoich samochodem w tygodniu na pobliskiej giełdzie, aż poskładało jego model biznesowy Otomoto. Nie wyrówna już dystansu do tych, co mu odskoczyli. Zazwyczaj każdy przedsiębiorca, który prowadzi coś 5-20 lat miał moment, w którym mógł zwiększyć swoją skalę. Problem jest taki, że jeśli nie zrobiło się tego wtedy, to teraz nie zrobi się wcale. Mało tego, działając bez jakiejś skali (nie mówię tu o wysokomarżowych usługach) – po prostu będzie obecnie bankrutował. Trzeba zwiększać skalę, bo bez tego będzie trudno nie paść. Coraz trudniej jest sobie wegetować i utrzymywać status quo. Pisałem wielokrotnie, różnica pomiędzy dobrze płatną pracą etatową, a niewielką działalnością gospodarczą prawie się zatarła. Rynek się zmienił, na takich „bazarowych” firmach nie da się prawie wytrzymać finansowo. Stanowi to naturalną kolej rzeczy, bo wraz z rozwojem gospodarczym państw, następuje stopniowe zanikanie mikroprzedsiębiorstw i konsolidacja rynku. „Bazarowe” (czyt. drobne) mam na myśli nawet jakiś freelancerów od marketingu czy podobnych rzeczy. Trudno jest się z tego utrzymać. Jeśli ktoś stracił 10 lat temu swoją szansę na skalę, to dziś zamyka się w błędnym kole samozatrudnienia. Pracowania więcej niż wszyscy, za niewiele większe pieniądze, z wizją głodowej emerytury i rozwojem sięgającym następnego miesiąca.