
Selanikli
2.8K posts

Selanikli
@cahitaziz
Ne mutlu Türk’üm diyene…









Trump ya da Papa emretseydi Danişmendli Devleti Batı komutanı Turasan Bey yada Alemdar Baba'ya yakışan bir türbe yapılırdı. Çünkü adam 1081 yıllarında Üsküdar'a kadar gelip Bizans'ı yemiş, Dragos Nehri'ni sınır yapmıştır. 1453 de Konstantinopolis'in nüfusu 30 bine inmiştir. Küçük bir kasabadır. Fotoğraflardaki yer, İstanbul Çekmeköy/Alemdağ’daki “Tur Hasan Bey” ya da halk arasındaki adıyla “Turasan Bey / Alemdar Baba” makamı olarak bilinen mezardır. Bu kişi hakkında tarihî bilgiler ile halk anlatıları birbirine karışmış durumdadır. O yüzden kesin tarih ile menkıbeyi ayırmak gerekir. Önce temel isimleri netleştirelim: Danişmend Gazi = Danişmendli Beyliği’nin kurucusu kabul edilen Türkmen emiridir. Asıl adı genelde “Melik Danişmend Ahmed Gazi” olarak geçer. Tur Hasan Bey / Turasan Bey = Danişmendnâme’de adı geçen bir gazi-komutan. Bazı kaynaklarda “Alemdar Baba” diye de anılır. “Alemdar” unvanı = sancak taşıyan, öncü komutan anlamında kullanılmıştır. Paylaştığımız mezar taşında da: “Danişment oğullarından ilk Türk şehit komutan Tur Hasan Bey” yazıyor. Ancak bu yazı modern dönem yazısıdır; yani Selçuklu devrinden kalma bir kitabe değildir. Bu nedenle mezarın bugünkü tanımı tarihî geleneğe dayanır, doğrudan çağdaş bir 11. yüzyıl belgesi değildir. Fotoğraflardaki yer büyük ihtimalle bugün “Alemdar Baba Türbesi / Turasan Bey Mezarı” diye bilinen alandır. Danişmend Gazi kimdir? Danişmend Gazi, 1071 Malazgirt Savaşı sonrasında Anadolu’ya giren Türkmen beylerinden biridir. Danişmendliler özellikle: Sivas Tokat Niksar Kayseri Malatya çevresinde güçlü olmuşlardır. Hem Selçuklu kaynaklarında hem de destansı eser olan Danişmendnâme’de önemli bir gazi lider olarak anlatılır. “1081’de Üsküdar’a kadar geldiler” iddiası doğru mu? Kısmen evet; fakat ayrıntılar efsane ile tarih arasında karışmıştır. Tarihî olarak: Malazgirt’ten sonra Türkmen akınları çok hızlı ilerledi. Süleyman Şah döneminde Türk kuvvetleri İznik’e kadar ulaştı. 1070’lerin sonunda Bizans kaynakları Türk akıncılarının Boğaz çevresine kadar geldiğini doğrular. Bazı kaynaklarda Türk-Bizans sınırının Dragos deresine kadar indiği anlatılır. Yani: “Türkler Üsküdar çevresine kadar ulaştı mı?” → Büyük ölçüde evet. “Bütün Anadolu 1081’de tamamen fethedildi mi?” → Hayır. “İstanbul kuşatıldı mı?” → Evet ama Kalıcı bir fetih gerçekleşmedi. Bu dönemde daha çok: akınlar, uç kaleleri, geçici hâkimiyet, Türkmen yerleşimleri vardı. Tur Hasan Bey gerçekten yaşamış biri mi? Bence en makul cevap şu: Muhtemelen tarihî bir çekirdeği olan gerçek bir uç beyidir; fakat hayatı sonradan menkıbeleştirilmiştir. Çünkü: Adı Danişmendnâme geleneğinde geçiyor. İstanbul çevresindeki halk hafızasında yüzyıllarca yaşamış. Alemdağ’daki ziyaret geleneği çok eski. Ama: Çağdaş Bizans veya Selçuklu kayıtlarında ayrıntılı biyografisi yok. Ölüm yılı kesin değil. “İlk Türk şehit komutan” ifadesi akademik bir unvan değil, halkî/törensel bir tanımdır. Tur Hasan Bey neyi fethetti? Rivayetlere göre: Kocaeli Yarımadası, Şile-Kandıra hattı, Alemdağ çevresi, Üsküdar’a kadar uzanan bölgelerde akınlar yaptı. Bazı anlatılarda: Alemdağ’da bir kale kurduğu, siyah sancak diktiği, bu yüzden bölgenin “Alemdağ” adını aldığı söylenir. Ne zaman öldü? Kesin bilinmiyor. Üç ana görüş var: 1075-1076 civarında öldü En yaygın halk anlatısı bu. Bizans kuvvetleriyle Alemdağ çevresindeki çatışmalarda şehit olduğu söylenir. 1081 sonrası öldü Çünkü Bizans’ın Boğaz çevresindeki karşı saldırıları 1081’de yoğunlaştı. Bu yüzden bazı araştırmacılar ölümünü bu döneme koyar. Tamamen menkıbevî şahsiyet olabilir Bazı tarihçiler ise farklı Türkmen gazilerin zamanla tek kişilik “Turasan Bey” figüründe birleştiğini düşünür. Benim değerlendirmem Eldeki verilerle en mantıklı yorum şu görünüyor: Tur Hasan Bey muhtemelen 1070’lerde Marmara’ya ilerleyen Türkmen uç beylerinden biridir. Danişmendli/Selçuklu akınları içinde görev yaptı. Kocaeli–Üsküdar hattında faaliyet gösterdi. Alemdağ civarında çatışmalarda (1075–1081) arası ölmüş olmalıdır.




























