Dagný Reykjalín

A few yards from Hótel Akureyri on Drottningarbraut, the town’s main approach, rows of new apartments have been set down with little regard for setting. Why congest the gateway? They avoid the outright ugliness of Reykjavík’s concrete ratboxes, but that is faint praise. The colours are muted to the point of lifelessness, the architecture anonymous. For a town of this beauty, it feels unworthy.

Alltaf gaman að blaða í mogganum á helgidögum, en stundum er eitthvað sem stuðar mann rækilega úr fríinu: Þorgerður Katrín skrifar hér pistil um lífskjör og möguleika en nefnir ekki hversu ójafnar forsendurnar eru milli landa og milli stétta. Víst er að kjör námsmanna eru kröpp á Íslandi. Það er illmögulegt að framfleyta sér á námslánum og því vinna langflestir námsmenn samhliða. Þó er það þannig að launakjör eru há og verðþróun styrkir eignastöðu þeirra sem eru nógu lánsamir til að ná fasteignakaupum og standa undir afborgunum. Það er mikilvægt að við reiknum samanburðinn á kjörum Íslendinga og annarra áður en við fullyrðum um brauðmolabreytur. Annars endum við á ódýrum punktum um verðlag kaffibollans í kjarakrepptum Evrópuríkjum. Fíllinn í herberginu er skilin milli þeirra sem hafa völd, tengsl og innherjaupplýsingar og þeirra sem hafa það ekki. Þorgerður Katrín er sá aðili sem mest hefur notið forréttindanna sem hún þykist nú geta alhæft um. Samkvæmt rannsóknarskýrslu Alþingis um fall bankakerfisins fékk eiginmaður Þorgerðar, Kristján Arason (þá framkvæmdastjóri viðskiptabankasviðs Kaupþings) kúlulán upp á allt að 1.700 milljónir króna frá bankanum til hlutabréfakaupa í bankanum sjálfum. Samkvæmt vísitölu neysluverðs Hagstofunnar (315,5 stig í september 2008, 674,6 stig í febrúar 2026) jafngildir þetta um 3,6 milljörðum króna á verðlagi dagsins í dag. Þorgerður Katrín sat á sama tíma sem ráðherra í ríkisstjórn og varði bankana af krafti, meðal annars með þeim ummælum að sérfræðingur Merrill Lynch sem varaði við bankahruninu „þyrfti á endurmenntun að halda.” Í byrjun árs 2008 (ári fyrir þjóðnýtinguna) fengu hjónin heimild frá þáverandi bankastjóra til að færa hlutabréfaeign sína og skuldir af eigin kennitölu yfir á einkahlutafélagið 7 hægri ehf. Markmiðið var augljóst. Þorgerður ætlaði ekki að vera persónulega ábyrg fyrir fjárfestingunni ef illa færi. Hún nýtti öll möguleg hagsmunatengsl til að tryggja að svo yrði ekki. Almenningur var skilinn eftir með reikninginn. Þann 30. september 2008, daginn eftir að Davíð Oddsson hafði mætt á ríkisstjórnarfund og upplýst ráðherra um yfirvofandi hrun bankakerfisins, seldi Þorgerður Katrín hlutabréf í Kaupþingi fyrir 68,9 milljónir króna (sem jafngildir rúmum 147 milljónum á núvirði). Viku síðar hrundi bankakerfið. Skilanefnd Kaupþings krafði hjónin síðar um 534 milljónir króna vegna undanskota. Þannig stóðu málin að hjónin báru enga ábyrgð á kúluláninu, sem var forsenda hlutabréfakaupanna, en þó fengu þau hagnaðinn óskiptann. Þau höfðu fengið hundruð milljóna í vasann, skellt skuldinni á almenning. Þannig losnuðu þau undan skuldum sem höfðu náð nærri tveimur milljörðum króna eftir hrunið. Á núverandi verðlagi jafngildir það um fjórum milljörðum króna. Saga Þorgerðar Katrínar snýst um það hvernig innherjaupplýsingar skilja á milli þeirra sem græða og þeirra sem gjalda. Almennir Íslendingar sem keyptu hlutabréf í bönkunum töpuðu öllu. Venjulegt fólk sem hafði ekki innherjaupplýsingar, gat ekki fært skuldir sínar í einkahlutafélög og fengu engin kúlulán. Fólk sem tók mark á opinberum yfirlýsingum Þorgerðar Katrínar um að allt væri í himinlagi. Er þetta manneskjan sem á að predika um lífskjör og lán? Er þetta manneskjan sem fær nú að semja um framtíð og fullveldi Íslands? Ég hafna því alfarið. Mér er ekki skemmt og ég vona að fólk leyfi sér ekki að gleyma forsendum mála of auðveldlega.