Wegreat Sahel.🇪🇷

Congratulations Eri Camels 🇪🇷🐪🐪🐪 We are proud of you ♥️🌺🌺

@Winta_eri Congratulations Eri Camels 🇪🇷🇪🇷🇪🇷

History was made today 🇪🇷❤️ #Eritrea #RedSeaCamels #AliSulieman #AFCON2027 #FootballLive #Redemption #AfricanFootball #GameOn

Go get them Red Sea camels! Good luck🇪🇷#Eritrea #RedSeaCamels #AFCON2027

@GigaBeers No this is child abuse.

Caution‼️ This is difficult to watch 🫣

@Arkebe23 @FBerhe30628 😂 😂😂

@FBerhe30628 ሰክት ገጽ መወተፍ

ዓለም ትውንጨፍ ንሕና ንጫፍጨፍ ምስጢር ዓወት ጽንዓት ዕላማ እዩ፡፡ ወሳኒ ተባዕ መትከል ኣብ ዕላማ ነቃጽ ዝረኸብካዮ ዕድል ኣብ ረብሓካ ኣውዕሎ። ቂምታ ግደፍ #EBRF #TransnationalRepression #BlueRevolution #Eritrea

ሓጋዝ - ትካላት ቅድመ-ትምህርቲ ዕብየት ኣርእየን ኣብ ንኡስ ዞባ ሓጋዝ፡ ብቕዓትን ደረጃን ኣገልግሎት ትምህርቲ ንምዕባይ ክካየድ ብዝጸንሐ ውሁድ ጻዕሪ ኣካላት መንግስትን ኮምን፡ ትካላት ቅድመትምህርቲ ዝተዓጻጸፈ ዕብየት ከምዘርኣያ፡ ሓላፊ ትምህርቲ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ መምህር እድሪስ ዓብዱ ገሊጹ። ንኤሪና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ መምህር እድሪስ፡ እቶም ዕድል ትምህርቲ ከይረኸቡ ዝጸንሑን ዕድመኦም ንትምህርቲ ዝኣኸለን ህጻናት ኣብ መኣዲ ትምህርቲ ክጽንበሩ ብዝወጸ ውጥንን ዝተሰላሰለ መደባትን መሰረት፡ ቊጽሪ ትካላት ቅድመ-ትምህርቲ ካብ 13 ናብ 38 ከምዝዓበየ ሓቢሩ። ተሳታፍነት ተመሃሮ’ውን ብኡ መንጽር ከምዝወሰኸ ብምጥቃስ፡ ካብ 946 ናብ ኣስታት 2,600 ክብ ከምዝበለ ኣፍሊጡ። ብቕድመ-ትምህርቲ ዝሓለፉ ህጻናት፡ ኣብ ብቕዓት ካብ’ቶም ኣብ ቅድመትምህርቲ ከይተጸንበሩ መባእታ ዝጀመሩ ዝሓሹ ምዃኖም ብግብሪ ተራእዩ ከምዘሎ ዝሓበረ መምህር እድሪስ፡ ሕብረተሰብ ኣብ ምዕዋት መደባት ቅድመ-ትምህርቲ ንዝገብሮ ዘሎ ኣበርክቶ ብዝለዓለ ክቕጽሎ ኣዘኻኺሩ። ኣብ ንኡስ ዞባ ሓጋዝ፡ 22 ካብ መባእታ ክሳብ 2ይ ደረጃ፣ 38 ናይ ቅድመ ትምህርቲ፣ ከምኡ’ውን 28 ነቑጣታት ምጥፋእ መሃይምነት ኣብ ንጡፍ ስራሕ ይርከባ። ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ

ETHIOPIA’S RED SEA OBSESSION: A DANGEROUS DIVERSION FROM REALITY In September 2025, Ethiopian Prime Minister Abiy Ahmed stood before his people and declared that losing access to the Red Sea after Eritrea’s independence was a “mistake that will be corrected.” … The timing of Abiy’s Red Sea campaign is not coincidental. Ethiopia faces a constellation of internal challenges that would test any government: … Abiy’s Red Sea campaign has achieved what few thought possible: uniting Ethiopia’s rivals in common cause against it. … Abiy Ahmed came to power promising reform, reconciliation, and regional cooperation. He leaves a legacy of civil war, diplomatic isolation, and now, potentially, a new conflict over the Red Sea. Read more: redseabeacon.com/ethiopias-red-… by Aaron Abraha #AfricanUnion #HornofAfrica #Eritrea #Ethiopia #Sudan #Somalia #Egypt @hawelti @shabait @EmbassyEritrea @hadnetkeleta @SirakBahlbi @Ghidewon @PMEthiopia @MFAEthiopia @MofaSudan @MOFASomalia @MfaEGYPT @_AfricanUnion @StateDept @AJEnglish @BBCWorld @AFP @TheEconomist @thenation @PressTV @Telegraph @nytimes @UN @dwnews @tesfanews @TheReporterET @gulf_news

WHY ERITREA’S STABILITY UNSETTLES ETHIOPIA … Each time Eritrea quietly holds its ground, at peace, cohesive, and charting its own course, the reaction from Ethiopia follows a familiar script. The tone shifts, accusations resurface, and old narratives are repackaged as if they were new. … Ethiopia is not a model of stability offering lessons outward. It is a state under strain, conflict in multiple regions, millions displaced, and a political system increasingly sustained by force rather than consent. This is not history. It is the present. Read more: redseabeacon.com/why-eritreas-s… by Ghidewon Abay Asmerom #AfricanUnion #HornofAfrica #Eritrea #Ethiopia #Sudan #Somalia #Egypt @hawelti @shabait @EmbassyEritrea @hadnetkeleta @SirakBahlbi @Ghidewon @PMEthiopia @MFAEthiopia @MofaSudan @MOFASomalia @MfaEGYPT @_AfricanUnion @StateDept @AJEnglish @BBCWorld @AFP @TheEconomist @thenation @PressTV @Telegraph @nytimes @UN @dwnews @tesfanews @TheReporterET @gulf_news

THE REAL AXIS OF DESTABILIZATION IN SUDAN Why policymakers are misreading the war and missing the network sustaining it Sudan’s war is being decided less on the battlefield than in the airspace corridors and logistics hubs that sustain it. As diplomats debate ceasefires and humanitarian access, a parallel system of cargo flights, overland transfers, and deniable intermediaries continues to operate with relative impunity quietly determining the balance of power. Read more: redseabeacon.com/the-real-axis-… by Alula Frezghi #AfricanUnion #HornofAfrica #Eritrea #Ethiopia #Sudan #Somalia #Egypt @hawelti @shabait @EmbassyEritrea @hadnetkeleta @SirakBahlbi @Ghidewon @PMEthiopia @MFAEthiopia @MofaSudan @MOFASomalia @MfaEGYPT @_AfricanUnion @StateDept @AJEnglish @BBCWorld @AFP @TheEconomist @thenation @PressTV @Telegraph @nytimes @UN @dwnews @tesfanews @TheReporterET @gulf_news

“መንእሰያትና ታሪኾም ብግቡእ ንኽፈልጡ’ዩ እቲ ዕላማ፡” ኣቶ ተኽሉ ለባሲ ኤፍረም ሃብተጽዮን ኣብ ጀርመን ዝቕመጥ ኣቶ ተኽሉ ለባሲ፡ ብዛዕባ’ተን ናብ ቋንቋ ጀርመን ዝተርጎመን ሰለስተ መጻሕፍቲ ኤርትራ፤ “ክልተ ቅነ ኣብ ድፋዓት”፣ “ታሪኽ ኤርትራ፡ ካብ ጥንቲ ክሳዕ ናጽነት”፣ “ጉዕዞ ካብ ናቕፋ ናብ ናቕፋ”፡ ኣዕሊልናዮ። ብዛዕባ ምትርጓም ናይዘን መጻሕፍትን ካልኦት ተኽሉ ለባሲ ዘሕተመንን ዘካየድናዮ ዕላል ነቕርብ። - ምትርጓም ናይዘን መጻሕፍቲ መኣስን ብኸመይን ጀሚሩ፧ ኣብ 2015 ምስ ኣሕተምቲ ሕድሪ ብምርድዳእ’የ በታ “ታሪኽ ኤርትራ“ እትብል መጽሓፍ ጀሚረዮ። ክሳዕ ሕጂ ድማ ሰለስተ መጻሕፍቲ ብቋንቋ ጀርመን ተተርጒመንን ተሓቲመንን ኣለዋ። ኣብዚ ቀረባ እዋን ዝተዘርገሐት መጽሓፍ ጉዕዞ ካብ ናቕፋ ናብ ናቕፋ ከኣ ሳልሰይቲ ኣብቲ መስርሕ ምትርጓም ነይራ። ድሕሪ ክልተ ዓመት ዝወሰደ ደጋጊምካ ናይ ምእራምን ምጽፋፍን መስርሕ፡ ኣብ ጥሪ ናይዚ ዓመት’ዚ ተዘርጊሓ። -እቲ ዋና ዕላማ እንታይ እዩ፧ ስለምንታይ ኢኻ እትትርጉም፧ ታሪኽ ኤርትራ፡ ብፍላይ ከኣ እቲ ብጽንዓትን ተወፋይነትን ዝፍለጥ ታሪኽ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ጥራይ ዘይኮነ፡ ብፍላጥ ክብለልን ዘይመልክዑ ክወሃቦን ጸኒሑ’ዩ። ብፍላይ፡ ክኢላታት ተባሂሎም ብዝፍለጡ ውልቀ-ሰባት፡ ፓለቲካዊ ዕላማኦም ዘማእከለ፡ ንሓቂ ዝጉዕጽጽ መጻሕፍቲ ብዝተፈላለየ ቋንቋ ተዘርጊሑ’ዩ። ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዘለና ኤርትራውያን፡ ብቋንቋታት ናይተን እንነብረለን ሃገራት መጻሕፍቲ ታሪኽና እናተርጎምና ኣብ ምቕራብ ዘሎ ብኩራት እቲ ዝዓበየ ጸገም ኮይኑ ይስምዓኒ። ከምዚ ዝኣመሰለ ሃጓፍ ንምፍዋስ፡ ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ብቋንቋ ጀርመን ገለ መጻሕፍቲ ተተርጒሙ። እዚ ግን ገና ኣብ ዝተሓተ ደረጃኡ’ዩ ዘሎ። ከም መቐጸልታ ዝሓለፈ፡ ሎሚ’ውን ነታ፡ “ጉዕዞ ካብ ናቕፋ ናብ ናቕፋ” እትብል ናይ ዶክተር ተኸስተ ፍቓዱ መጽሓፍ ብቋንቋ ጀርመን ተርጒመ ኣሕቲመያ። ታሪኽ ኤርትራውያን ብኤርትራውያን ምስ ዝትረኽ፡ ርዝነቱ ከም ዝዓቢ ኣየማትእን። እዚ ከም ድሕረ- ባይታ ኮይኑ፡ ከምዚ ዝኣመሰለ መጻሕፍቲ ንጀርመናውያን፡ ጀርመን ንዝመልኩ ደቅናን መንእሰያትን፡ ንዓበይቲ ኣንበብቲ፡ . . . ኣገዳስነቱ ንጹር’ዩ። ብፍላይ፡ ቋንቋ ጀርመን ኣብ ዝዝረበሉ ከባቢታት ዝተወልዱን ዝዓበዩን መንእሰያትና ታሪኾም ብቐሊሉ ብዝርድኦም ቋንቋ ንኽረኽቡዎ ዝሕግዝን ዘተባብዕን’ዩ። ኣብ ታሪኽ ንዝግደሱን ተመክሮታት ዓለም ክፈልጡ ንዝደልዩን ጀርመናውያን’ውን፡ ብኤርትራውያን ዝተጸሓፈ መጻሕፍቲ ብምንባብ ኣፍልጦኦም ከዕብዩ ይሕግዞም። -ተራ ናይዚ ዕዮታት ኣብ ምልላይ ታሪኽ ኤርትራ ከመይ ይመስል፧ ከምቲ ኣቐዲመ ዝጠቐስኩዎ፡ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ፡ ግን ካብ ኤርትራዊ ቋንቋ ብቋንቋ ጀርመን ዝሰልጦም፡ ክብርታት፡ ባህሊ፡ ጽንዓት፡ ተወፋይነት፡ መሃዝነት፡ ርእሰ-ምርኮሳን ካልእን ብኽልሰ-ሓሳብ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ብግብራዊ ኣብነታት ንኽፈልጡ ሓጋዚ’ዩ። ካብዚ ሰጊርካ፡ ነቶም ኣብ ታሪኽ ዝግደሱ ጀርመናውያን፡ ቅድሚ ሕጂ ዘይኤርትራውያን ዝጸሓፉዎ (መብዛሕትኡ ግዜ ዝተዘናብዐ) ታሪኽ እዮም ከም መወከሲ ክረኽቡ ጸኒሖም። ነዚ ዘሎ ሃጓፍ ዘጽብብ ስለ ዝኾነ እምበኣር፡ ታሪኽ ኤርትራ ኣብ ምልላይ ዓቢ ኣገዳስነት ዘሎዎ። -እቲ መጻሕፍቲ ብኸመይ ተመሪጹ፧ እዚ ሳልሳይ መጽሓፍ በጺሑ ዘሎ ዕዮ’ዚ፡ ነናቱ ኣበጋግሳ ኣሎዎ። ፈለማ ዝተተርጎመት፡ “ታሪኽ ኤርትራ፡ ካብ ጥንቲ ክሳብ ናጽነት” እትብል’ያ። ብጻይ ዘምህረት ዮሃንስ ሓደ እዋን ናብ ጀርመን መጺኡ እንከሎ፡ ሓንቲ ቅዳሕ ገዲፉለይ። ገና ኣብ መስርሕ ምንባባ እንከለኹ፡ ካብ ኣስመራ ደዊሉ፡ “ከመይ ረኺብካያ፧” ኢሉኒ። ገና አንብባ ከም ዝነበርኩ ሓቢረዮ። “ገለ ክግበር ዝከኣል እንተኾይኑ ርኣያ!” ኢሉኒ። ብዛዕባ ምዝርጋሓ ስለ ዝመሰለኒ፡ ሕራይ ኢለዮ። ጸኒሑ ንሳልሳይ ግዜ ደዊሉ፡ ናብ ቋንቋ ጀርመን ክትትርጎም ትጽቢት ከም ዝነበሮ ገሊጹለይ። ቅድሚኡ ገለ መጻሕፍቲ ኣዳልየ’ኳ እንተ ነበርኩ፡“ብጻይ ዘምህረት ሓቁ ድዩ ከምኡ ዝብለኒ ዘሎ፧” ኢለ ምስ ነብሰይ መጒተ። ንሳ፡ ተተርጒማስ ኣብ 2015 ተዘርጊሓ። ድሕሪ ዓመት ወይ ዓመትን ፈረቓን ኣቢሉ ከኣ “ክልተ ቅነ ኣብ ድፋዓት” (ናይ ኣለምሰገድ ተስፋይ) ብተመሳሳሊ ናብ ቋንቋ ጀርመን ክትትርጎም ኣተንቢሁለይ። ካልኦት ክገብሩዎ ተፈቲኑ፣ ኣይሰለጠን። ባዕለይ ገይረያ። እዛ ሳልሰይቲ’ውን፡ “ጉዕዞ ካብ ናቕፋ ናብ ናቕፋ” ብተመሳሳሊ መንገዲ ተመሪጻ። ስለዚ፡ ክፍሊ ምርምርን ስነዳን ህግደፍ ወይ ኣሕተምቲ ሕድሪ እዮም መሪጾመን። -ኣብ ዕዮ ትርጉም ዝሓለፍካዮ መስርሕን ዝተሓጋገዙኻን፧ ኣብ ዕዮ ምትርጓም ቀዳማይ ዝስራዕ፡ ኣብቲ ክትርጎም ተደልዩ ዘሎ ጽሑፍ ዘሎካ መረዳእታ ብቑዕ ድዩ ዝብል’ዩ። ነዚ ምስ ኣረጋገጽካ ጥራሕ ኢኻ ክትጅምር እትኽእል። ኣብ መጀመርታ፡ ኣብ ኣሰዃዃዕ ይኹን ኣቃውማ ሓረግ ብዙሕ ግዜ ኣየጥፍእን’የ። ከም ዝመጽኣለይ፡ ኣብ ገሊኡ፡ “ኢንተርሊንያር” ኣገባብ ኣተራጉማ (interlinear translation) እጥቀም ነይረ። ብድሕሪኡ፡ ቀዳማይ፡ ካልኣይ፡ . . . እናበለ ክሳዕ ዕግበት ዝስምዓካ ዝደጋገምን ዝቕጽልን መስርሕ’ዩ። ናይ መጀመርታ ተመክሮ በዳሂ’ዩ። እታ ቀዳመይቲ፡ “ታሪኽ ኤርትራ” ብቋንቋ ትግርኛ ጥራይ ስለ ዝነበረት፡ ነቲ ዝትርጎም ተወሳኺ መረዳእታ ክረኽበሉ ዕድል ኣይነበረንን። ምትርጓማ፡ ማለት፡ ገና ቀዳማይ ትርጉም ኣብ መስርሕ እንከሎ፡ ወደይ ንዘዝተርጎምኩዎ እና’ልዓለ ርእይቶ ክህበኒ ጀሚሩ። ኣዝዩ ሓጋዚ ስለ ዝነበረ፡ ኣብ ምሉእ’ቲ መስርሕ ክሳተፍ ዝኽእል እንተኾይኑ ምስ ሓተትኩዎ፡ ብልዑል ድሌትን ድስፕሊንን ተሳቲፉ። እተን ካልኦት ክልተ መጻሕፍቲ፡ ብትግርኛን እንግሊዝኛን ስለ ዘሎዋ ንምርድአን ሓጋዚ ኮይኑ፡ ካብዝን ካብትን እናኣረኣኣኹ ቀዳማይ ትርጉም ኣዳልየ። ናይ ዝተፈላለዩ ሰባት ርእይቶ፡ እንተ ተኻኢሉ ከኣ ቀጥታዊ ተሳትፎ፡ ከየረጋገጽኩ ናብ ሕትመት ኣይከይድን’የ። ስለዚ፡ ብዙሓት ኣድ ማዒ ምትሕግጋዝ ገይሮምለይ’ዮም። -ኣሕታሚኡ መን’ዩ፧ እታ፡ Eritrea: Die Geschichte des Landes von der Antike bis zur Un­abhängigkeit (ታሪኽ ኤርትራ፡ ካብ ጥንቲ ክሳዕ ናጽነት) ብዝብል ኣርእስቲ ዝተሓትመት ቀዳመይቲ መጽሓፍ፡ ኣሕተምቲ ሕድሪ ኣብ 2015 ዘሕተሙዋ’ያ። እታ ካልአይቲ፡ Zwei Wochen in den Schützengräben (ክልተ ቕነ ኣብ ድፋዓት) ድማ Verlag am Park edition-ost Verlag ዝተበሃሉ ኣብ በርሊን ዝርከቡ ኣሕተምቲ ኣብ 2019 ኣሕቲሞማ። እዛ ሳልሰይቲ፡ Von Nakfa nach Nakfa (ጉዕዞ ካብ ናቕፋ ናብ ናቕፋ) ከኣ Deutscher Militärverlag ዝተባህሉ ኣሕተምቲ ኣብዚ ዓመት’ዚ ኣሕቲሞማ። ኮይኑ ግን፡ ኩሉ ኣብ ትሕቲ ጽላል ኣሕተምቲ ሕድሪ እዩ። -ካብዚ መጻሕፍቲ’ዚ እንታይ ንጽበ፧ ተነባብነቱ ብመንእሰያት ኤርትራ ኣብ ጀርመን ከመይ ኣሎ፧ ብቐንዱ ሃገራውያን ውዳበታት፡ ኣብያተ- ትምህርቲ ቋንቋን ባህልን፡ ወለዲ፡ ወዘተ፡ ከምዚ ዝኣመሰለ መጻሕፍቲ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ገዛ ከም ዝኣቱ ኣብ ምግባር ክተሓባበሩ ኣሎዎም። ብዘይቀልዓለም፡ መንእሰያት ነዚ መጻሕፍቲ’ዚ እንተ ረኺቦሞ፡ ተነባብነቱ ልዑል’ዩ ክኸውን። ክንቅርበሎምን ከነላልዮምን ግን ኣሎና። ብዙሓት ተመሃሮ ካልኣይ ደረጃ፡ እታ “ታሪኽ ኤርትራ ካብ ጥንቲ ክሳብ ናጽነት” እትብል፡ ኣብ ትምህርቶም ከም ዝሓገዘቶም ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚ ገሊጾምለይ። “ክልተ ቕነ ኣብ ድፍዓት” ብወገና፡ ኣብ ኣብያተ-ትምህርቲ ብስሩዕ ከም ዝተነበበት ዝሓበሩኒ ኣለዉ። ነታ ”ካልእ ኲናት” እትብል ተዋስኦ (ሓንቲ ካብ ትሕዝቶታት “ክልተ ቅነ ኣብ ድፋዓት”) ሓንቲ ጉጅለ ትያትር ጀርመናውያን ምስ ኣብ ትያትር ዝግደሱ ኤርትራውያን ብምዃን ብመልክዕ ንባብ (scenic reading) ኣብ መድረኽ ኣቕሪቦማ። ኣብቲ መደብ ብወገንና ንተራ ትያትር ኣብ ምሕያል መንነትን መኸተ ኣንጻር ጎበጣን ዝምልከት መግለጺ ኣቕሪብና። ምስ ተዓዘብቲ - ዝበዝሑ ክኢላታት ትያትር - ናይ ሓሳባት ምልውዋጥ’ውን ገይርና። ካልእ፡ ኣብ መድረኽ ኣቕሪቦማ ጥራይ ዘይኮነ፡ ናብ ኤርትራ ዑደት ብምግባር፡ ንስነ-ፍልጠት ትያትር ኣብ ዝምልከት ምስ መዘናታቶም ተመክሮ ተለዋዊጦም። መንእሰያት ህግደፍ እውን፡ ነታ “ታሪኽ ኤርትራ” እትብል መጽሓፍ ኣብ ስሩዕ መደባት ኣእትዮም ከም መምሃሪ ይጥቀሙላ ኣለዉ። ኣብ ኤርትራውያን ዝመሃሩሉ ናይ ኮማት ኣብያተ-ትምህርቲ፡ ድሮ ነዛ ሳልሰይቲ መጽሓፍ፡ ኣብ ሓንቲ ቤት ትምህርቲ በበርእስቱ ንኽትንበብ መደብ ወጺኡ’ሎ። -ኣብ መስርሕ ትርጉም ዝበድሃካ ነገር፧ ምትርጓም፡ ናይ ገዛእ-ርእሱ ቅጥዕታት ኣሎዎ። እቲ ቅጥዕታት ከኣ ነናቱ ብድሆታት’ዩ ዝፈጥር። ኣብ መስርሕ ምትርጓም እትመጽእ ቀዳመይቲ ነገር፡ መረዳእታኻ ኣብቲ ዝትርጎም ዘሎ ስራሕ ክሳዕ ክንደይ ሰፊሕ’ዩ ዝብል’ዩ። እዚ ከኣ ነቲ መጽሓፍ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንድሕረ- ባይታ፡ ክብርታትን ባህልን ዝምልከት ኣፍልጦ ክህልወካ ኣሎዎ ማለት’ዩ’ውን። ብኣንጻሩ፡ እቲ ዝተተርጎመ ብኸመይ ይርዕም ዝብል ብድሆ ከኣ’ሎ። እዚ ከም መቓን ወሲድና እንተ ርኢናዮ፡ እቲ ብድሆታት ሓያል ምዃኑ ንምርድኡ ኣየጸግምን። -ዝተኸተልካዮ ቅዲ ኣተረጓጉማ እንታይ እዩ፧ ቃል ብቓል ዲኻ ተርጒምካዮ ወይስ ኣርዒምካዮ ኢኻ፧ ኣብ ፈለማ ክልቲኡ’የ ዝጥቀም። ከከም ዝፈጥረልካ ላዛን ጽባቐን ክልቲኡ ኣገባብ ትጥቀም ኢኻ። ኣብ መወዳእታ፡ ኣብ ምጽፋፉ ግን ኣብ ምርዓም እዘዙ። -ዝርጋሐኡ ኣብ ጀርመን ከመይ ይመስል፧ ምዝርጋሕ ብኽልተ መንገዲ’ዩ ዝኸይድ። ቀዳማይ ብመንገዲ ኣሕተምቲ። ማለት፡ በቲ ዘሎዎም ኣገባብ ኣዘረጋግሓ፡ ብኦንላይን ይኹን ብኻልእ ኣገባብ ይዝርግሑወን ኣለዉ። ዓበይቲ ኣብያተ-ንባብ እውን ድሮ ኣብ ከብሕታቶም ከም ዘቐምጡወን ኣብቲ እዋናዊ ካታሎጎም ትዕዘቦ’ዩ። እቲ ካልኣይ መዘርግሒ፡ ብመንገዲ ውዳበታት’ዩ። ውዳበታት ብዙሕ ጻዕሪ የካይዳ ኣለዋ። ናብኣተን ጥራይ ዝግደፍ ዘይኮነ ግን፡ ኣድላይነቱ ጉሉሕ ስለ ዝኾነ፡ ኩሉ ዜጋ እጃሙ ከበርክት ከዘኻኽር እፈቱ። -ብዘይካ’ዘን ኣቐዲመን ዝተጠቕሳ ካልእ መጻሕፍቲ ኣለዋኻዶ፧ እታ ቀዳመይቲ፡ መዝገበ-ቃላት ጀርመንኛ- ትግርኛ ብ1990 ዘዳለኹዋ’ያ። ነዚኣ ስዒበን፡ “መባእታ ጀርመንኛ” ከምኡ’ውን ኣብ ፖለቲካዊ ታሪኽ ማእከልያ ምብራቕ ዘተኮረት “ንፋስ ዝዘርአ. . .” እትብል - ካብ ቋንቋ ጀርመን ናብ ትግርኛ ዝተርጎምኩዋ ኣላ። -ኣብ ዕዮታትካ ዝሓገዙኻ’ሞ ከተመስግኖም እትደሊ፧ ኣቐዲመ፡ ብዙሓት ሰባት ምስታፍ ከም ኣገባብ ኣሰራርሓ ከም ዝኽተሎ ትንክፍ ኣቢለ ነይረ። ስለዚ፡ እቶም ምስጋና ዝግባኦም ብዙሓት’ዮም። ንገለ ጠቒስካ ንገለ ምርሳዕ ከይፈጥር፡ ነዞም ዝስዕቡ ከም ወከልቲ ኩሎም ዝተዋስኡ ገይረ ከመስግኖም እፈቱ፤ ኣብታ ቀዳመይቲ መጽሓፍ ንወደይ ሄኖክ ተኽሉ ለባሲ፣ ኣብታ ካልአይቲ ንብዓል-ሞያ ሕጊ ዶክተር ሃንስ ሽታውፈር። ሃንስ፡ መምህር ዮኒቨርስትን ጸሓፋይን ኮይኑ፡ ብዛዕባ ኤርትራ መጽሓፍ ዝጸሓፈ ተዛራቢ ቋንቋ ጀርመን ወዲ ስዊዘርላንድ እዩ። ኣብታ መጽሓፍ ጦብላሓታኡ ኣስፊሩ’ሎ፣ ኣብ ምእራም’ውን ዓቢ ኣበርክቶ ገይሩለይ። ብተመሳሳሊ፡ ንወ/ሮ ኤሪካ ቤልትስ ዝተበሃለት መሓዛ ኤርትራ ከምኡ’ውን ኣብ “ክልተ ቕነ ኣብ ድፋዓት” ንእትርከብ “እቲ ካልእ ኲናት” እትብል ተዋስኦ ዘጻፈፈት መምህር ትያትር (Drama Educator) ወ/ሮ ዳንኤላ ባወር። ኣብዛ ሳልሰይቲ ድማ ንመምህር ጊዮርገስ ሃለርማየር ስለቲ ዘይሕለል ምትሕብባሩን ኣብ ምእራም ዝተዋስኦን። “ቀርኒ ኣፍሪቃ” እትብል መጽሓፍ ዝጸሓፈን ክኢላ ማእከላይ ምብራቕን ሰሜን ኣፍሪቃን ዶክተር ኣልፍሬድ ሽሊሽት፡ ንጦብላሕታኡ ዝገልጽ ጽሑፍ ስለ ዘበርከተን ኣብ ናይ መወዳእታ እርማት ስለ ዝተሳተፈን አመስግኖ። ብተወሳኺ፡ ንዲርክ ፎግልዛንግ፡ ነዛ ሳልሰይቲ መጽሓፍ መእተዊ ስለ ዝጸሓፈላ፣ ንኣቶ ዘምህረት ዮሃንስን ኣሕተምቲ ሕድሪን ስለ ኩሉ ምትሕግጋዞም ብልቢ አመስግኖም። ብዘይካ’ዚ፡ ንኽልተ ካብተን መጻሕፍቲ ኣብ ምድላው ዝሓገዙ ኣሕተምቲ “edition-ost”፡ ብፍላይ ድማ ንኣካያዲ ስራሕ ናይቲ ትካል፡ ኣቶ ፍራንክ ሹማን፡ አመስግኖ። -እዚ ብሽርክነትን ምትሕብባርን ዝተሰላሰለ ስራሕ’ዚ፡ ሓደ መዳይ ንጥፈታት ህዝባዊ ዲፕሎማሲ ምዃኑ ከስምረሉ እፈቱ። እቲ ምስጋና ግን ብሓፈሻ ንኹሎም ዝሓገዙ’ዩ ዝግባእ። ስድራቤተይ፡ ኣሓተይን ኣሕዋተይን፡ ንስለ’ቲ ቀጻሊ ምትብባዖምን ምትሕግጋዞምን ከየመስገንኩዎም ክሓልፍ ኣይደልን። ይኹን’ምበር፡ ኣብዘን መጻሕፍቲ ዝርከብ ዝኾነ ጉድለት ናተይ ሓላፍነት እዩ። ልዕሊ ኩሉ፡ ንጸሓፍቲ ናይዘን መጻሕፍቲ፡ ማለት ንህግደፍ፡ ንኣቶ ኣለምሰገድ ተስፋይን ንዶክተር ተኸስተ ፍቓዱን ኣኽብሮተይ፡ ኣድናቖተይን ምስጋናይን እገልጸሎም። -ናይ መጻኢ መደባትካ፣ ምስዚ ዕዮታት ብዝተሓሓዝ፧ ናይ ቀረባ መደብ፡ ነዘን ሰለስተ መጻሕፍቲ ብስፍሓት ብምዝርጋሕ ኣብ ኢድ ኣንበብቲ ከም ዝበጽሓ ምግባር’ዩ። ምናልባት፡ ነተን ክልተ ቀዳሞት፡ ካብ ተመኩሮ ዝተረኽበ ምትዕርራይ ብምግባር፡ ንኻልኣይ ሕታም ክስርሓሉ’ዩ። ቀንዲ ግን፡ መንእሰያት ባዕላቶም ነቲ ስራሕ ክተሓሓዙዎ ዘኽእሎም ባይታ ምፍጣር’ዩ። ኣብ መንእሰያትና ዘሎ ዓቕሚ ኣዝዩ ገዚፍ ስለ ዝኾነ፡ ምቹእ ባይታ እንተ ተፈጢሩሎም ካልእ ክገብሩ ከም ዝኽእሉ ብግብሪ ዝተረጋገጸ’ዩ። -ኣብ መወዳእታ ክትብሎ እትደሊ፧ ምትርጓምን ምሕታምን ኣገዳሲ’ዩ። ካብኡ ናብኡ ከኣ ምዝርጋሕ ዝያዳ ኣገዳስነት ኣሎዎ። ኣብዚ መዳይ’ዚ ካብ ኩሉ ዜጋ ሓያል ምትሕግጋዝ የድሊ። መንእሰያትና፡ ታሪኽና - ካብኡ ናብኡ ናይቲ ክቡር ተጋድሎና - ብዝግባእ ክፈልጡዎን ክመራመሩሉን፡ ማዕረ- ማዕረኡ ከኣ መንነቶም ክዕቅቡሉን ከበርኹሉን ካብ ዝሕግዙዎም ኣገባባት ሓደ ስለ ዝኾነ፡ ምዝርጋሕን ምልላይን ናይዘን መጻሕፍትን ካልኦት ብኤርትራውያን ዝዳለዋ ዘለዋን፡ ብዕቱብ ክስርሓሉ ኣሎዎ። #Eritrea

COLONEL ABIY AHMED ALI’S ETHIOPIA – A NATION ON THE BRINK OF UNRAVELING …Ethiopia is no longer merely approaching a breaking point; it is suspended in a state of acute fragility, held together by threads that fray more with each passing moment. …Ethiopia has entered a phase where delay is no longer neutral—it is destructive. Read more: redseabeacon.com/colonel-abiy-a… by David Yeh #AfricanUnion #HornofAfrica #Eritrea #Ethiopia #Sudan #Somalia #Egypt @hawelti @shabait @EmbassyEritrea @hadnetkeleta @SirakBahlbi @Ghidewon @PMEthiopia @MFAEthiopia @MofaSudan @MOFASomalia @MfaEGYPT @_AfricanUnion @StateDept @AJEnglish @BBCWorld @AFP @TheEconomist @thenation @PressTV @Telegraph @nytimes @UN @dwnews @tesfanews @TheReporterET @gulf_news

ናቕፋ ኣብ 49 ዓመተ ልደታ መሓመድ እድሪስ እዚ ዓምዲ’ዚ፡ ኣብ እዋን ሓርነታዊ ገድሊ ካብ ውልቃዊ ትዕዝብትታት፡ ኣብ ሰውራን ድሕሪ ናጽነትን ካብ ዝተጻሕፈ መጽሓፍትን መጽሔታትን፡ ቃለ መጠይቓት ከምኡ’ውን፡ ካብ ኣርካይቭስ ጨ/ስእሊ ሚ/ዜናን ካልእን ዝተረኽበ ስእልታትን ሰነዳትን ምርኵስ ብምግባር ዝዳሎ ምዃኑ ኣቐዲምና ነዘኻኽር። ሎሚ 22 መጋቢት 2026 እዩ። ኣብዛ ዕለት እዚኣ ቅድሚ 49 ዓመት እንታይ ንዝክር? እወ እታ ትእምርቲ ጽንዓትን ሓበንን ህዝቢ ኤርትራን ብረታዊ ቃልሱን ኰይና ንዘልኣለም ስማ ዝለዓል መዲና ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾነት ናቕፋ እነሆ መበል 49 ዓመተ ልደታ ብኽብሪ ተብዕል ኣላ። ንዓመታ፡ ልክዕ ከምዚ ሎሚ 22 መጋቢት 2027 ድማ፡ ኣብ ሓርነታ ፍርቂ ዘመን መሊኣ መበል 50 ዓመት ልደታ (ወርቃዊ ኢዮቤላ) ከተብዕል እያ። ብዛዕባ ናቕፋ ዘይፈልጥ ኤርትራዊ ዜጋ ዳርጋ የለን ክበሃል ይከኣል። ምኽንያቱ እንተ ወሓደ ንናቕፋ ወትሩ በቲ ኣብ ጅብኡ ዘሎ ብስም ናቕፋ ዝተጠመቐ ባጤራና’ውን፡ ክዝክራን መዓልታዊ ስማ ከልዕልን ስለ ዝኽእል። እንተኾነ ዝያዳ ብዛዕባኣ ንምፍላጥ ኣብዚ ናይ ሎሚ ሕታም ነዛ ትእምርቲ ጽንዓትናን ርእሰ ከተማ ገድልናን ዝኾነት ናቕፋ ብዛዕባ ሓርነታን ጽንዓታን በጺሓቶ ዘላ ምዕባለን ጥራይ ዘይኮነ ንድሕሪት ምልስ ኢልና ውሑድ ካብቲ ታሪኻዊ ድሕረ-ባይታኣ ምርኣይ ኣገዳሲ ስለ ዝኾነ። ሓንሳብ ምስ ተሓረረት፡ ዳግማይ እግሪ መግዛእቲ ኢትዮጵያውያን ክረግጻ ኣየፍቀደትን። ፍልማዊት ኣደ፡ ዕርዲ ጽንዓት ዝብሉ ቅጽላት ዝተሓለገት፡ ወለዶታት ኤርትራ ንዘልኣለም ኣፍ-ልቦም ነፊሖም ብሓበን ዝዝክሩዋ፡ ማእከል ስሕበት ብረታዊ ቃልሲ ኤርትራውያን’ያ ናቕፋ! ኣብ ሰሜናዊ ኤርትራ ኣብ 1730 ሜትሮ ብራኸ ካብ ጽፍሒ ባሕሪ ተደኲና እትርከብ፡ ከበሳዊ ክሊማ ዘለዋ ናቕፋ፡ ክሳብ’ቲ ኣብ 1996 ዝተቐየረ ዞባዊ ስርዓተ-ምሕደራ ርእሰ ከተማ ኣውራጃ ሳሕል ነበረት። ናቕፋ ዝያዳ ብካሜራታት በጻሕቲ ኣብ ስእልታት ክትቅዳሕን ካብኡ ዝተለዓለ ኣብ መዝገብ ዓለማዊ ስእልታት ክትሰፍርን ዝኸኣለት፡ ዝያዳ በቲ ኣብ 1933 ኣብ ኣፍሪቃ ዑደት ዝገብር ዝነበረ ጀርመናዊ ጂኦግራፍያዊ ሰኣላይ ካርል ትሮል (Carl Troll) እዩ። ካርል ኣብ 1933 ናብ ናቕፋ ንፈለማ እዋን ምስ መጸ፡ ናብቲ ካብ ናቕፋ ንምዕራብ ኣብ መበል 35 ኪሎሜተር ርሒቑ ዝርከብ ሮራ ሓባብ ብፍላይ ድማ፡ ነቲ ብጫካ ከበሳዊ ኣግራብ ኣውራ ድማ፡ ጽሕዲ ፍሉጥ ዝኾነ ናይ ሎሚ ምምሕዳር ከባቢ ባቕላ ሓኾረ። ኣብዚ ዑደቱ ድማ’ዩ፡ ነቲ ኣብ ሰናዱቕ ተዓሺጉ ኣብ ዝባን ኣግማልን ኣባቕልን ናብ ባቕላ ዝደየበ መቝረጺ መጋዛትን ማሽናትን ኣብ ከባቢ ሽማግላይ ዝበሃል ቦታ ምስ ተገጥመ፡ እቲ ትኽ ዝበለ ወርወራት ጽሕዲ ብዘይ ንሕስያ ክቝረጽ ጀመረ። እዚ ወርወራት’ዚ ድማ በቲ ኣብ ውሽጢ ባቕላ ተተኺሉ ዝነበረ ማሽናት እናተጸርበ ከም እንደገና ብኣግማልን ኣባቕልን ከምኡ’ውን፡ ብጉልበት ሰብ ካብቲ ልዕሊ 2500 ሜትሮ ዝብራኸኡ ዝባውንቲ ሮራ ባቕላ ናብ ናቕፋ ይጓረትን፡ ካብኡ ድማ ንመንግስቲ ጥልያን ኣብ ዝተፈላለየ መዓላታት ንምውዓል ናብ ካልእ ቦታታት ከም ዝተወስደን ይንገር። ብዘይካ’ዚ ካርል ነታ ንእሽቶን ሽዑ ናብ ዓቢ ዓዲ ትምዕብል ዝነበረትን ናቕፋን ተቐማጦኣን ክስእል ከኣለ። ሽዑ እዋን ከንቴባይ ዑስማን ህዳድ’ዩ ክንትብነት ሓባብ ሒዙ ኣብ ናቕፋ ኮይኑ ንምሉእ ህዝቢ ሳሕል ዘመሓድር ዝነበረ። ናቕፋ ድማ፡ ከምዚ ናይ ሎሚ ወይ’ውን ካብ ግዜ ፈደረሽን ክሳብ ሓርነታ መጋቢት 1977 ዝነበረቶ ቅርጽን ዕብየትን ኣይነበራን። ብብዝሒ ኣግራብ ቆልቋልን ሞሞናን ዝተሸፈነት፡ እቲ ከቢቡዋ ዝርከብ ታባታት’ውን፡ ብዝተፈላለየ ኣግራብ ዝተሸፈነ ነበረ። እታ ዓዲ ድማ፡ ኣጓዱን መረባብዕን ብተንኮበት ዝተሰርሐ ገዛውቲ (ኣግነታት) ዝዓብለላ ነበረት። እቲ ኣጓዱ ነቶም ወተሃደራት የገልግል ነበረ። ክሳብ ሓርነታ ድማ፡ ነይሩ። ሎሚ ግን፡ ኣብ ናቕፋ ጥር ዝብል ኣጒዶ ኣይትረክብን ኢኻ። ናቕፋ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናማዕበለት ትኸይድ’ኳ እንተ ነበረት፡ ስሩዕ ትምህርቲ ብቛንቋ ዓረብ ብሱዳናውያን መምሃራን ኣብ ግዜ ፈደረሽን ጀሚራ ከም ዝነበረት፡ ካብቶም ሽዑ ኣብ ናቕፋ ተመሃሮ ዝነበሩ ሎሚ ደቂ 80ታት ኣቶ መሓመድ ዓብደላ ገንሸራን መሓመድ ከንቴባይ ሓሰንን ይዝክሩ። ኣብቲ ግዜ’ቲ፡ ናቕፋ ዳርጋ ሓደ ዓቢ ጎደና ካብ ምዕራብ ናብ ምብራቕ ክሳብ ሩባ ምዖ ዝዝርጋሕ ነይሩዋ። ብፍላይ ኣብ እዋን ስርዓት ሃይለስላሰ ሓንቲ መባእታ ቤት ትምህርቲ ብዘመናዊ ኣገባብ ዝተሃንጸት ክሳብ ሎሚ፡ ስም ቀዪራ እምበር፡ በቲ ናይ ቀደም ምስላ ዘላ ቤት ትምህርቲ ሹሃዳእ፡ ከምኡ’ውን ኣብቲ እዋን’ቲ ክሳብ ከበባ ናቕፋ 1976 ብሽወደናውያን (ስብዴስ) ዝመሓድር ሓደ ክሊኒክ፡ ህዝቢ ማይ ዝሰትየላ ኣብዚ ሎሚ ሜዳ ኵዕሶ ተሰሪሑሉ ዘሎ ብዔላ ቅልንቃል እትፍለጥ፡ እቲ ኣብ ማእከል ናቕፋ ዘሎ ታሪኻዊ መስጊድን ብምብራቓዊ ወገን ሩባ ምዖ ኣብ በሪኽ ቦታ ዘላ እንዳ ሚካኤል ቤተ-ክርስትያንን ክዝከር ይኽእል። ናቕፋ፡ መጐዓዝያ’ውን ኣብ ሰሙን 2 ግዜ ካብ ከረን ናብ ናቕፋ ዝመላለሳ ኣውቶቡሳትን መስመር ቴለፎንን ከም ዝነበራ እቶም ዓበይቲ ዓዲ ኣብ ሎሚ ኰይኖም ይዝክሩ። ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ሃይለስላሰ ደርግ ኣብ ስልጣን ምስ መጸ፡ ብቐጻሊ ብቃፍላያት ወተሃደራዊ መካይንን ዝጓረቱ ወተሃደራት ንናቕፋ ኣዕለቕለቁዋ። ኮማንዶን ጦር ሰራዊትን ድማ፡ ኣብ ናቕፋ ሓደ ዓቢ መዓስከር መስረቱ። ካብ ናቕፋ ናብቲ ከባቢ ውጥም ቅልቅል ዝብሉ ዝነበሩ ተጋደልቲ ሓርነት ንምህዳን ድማ፡ ናብቲ ኣብቲ ከባቢ ዝነበረ ታባታት ብቐጻሊ እናወፈሩ ዳርጋ ኣብ ራዕድን ሽበራን ክኣትዉ ጀመሩ። ካብዚ እዋን እዚ ንደሓር ድማ ህዝቢ ከከላብቱን ክኣስሩን ከጋፍዑን ምስ ጀመሩ እታ ብሰላምን ቅሳነትን ንዓመታት ትነብር ዝነበረት ናቕፋ ህዝባ ክሹቕረርን ኣብ ፍርሕን ራዕድን ከኣቱን ጀመረ። እምበኣር ድሕሪ’ዚ እዩ፡ ኣብ መስከረም 1975 እቶም ዝለዓለ ጽፍሒ ውዳበኦም ብደረጃ ቦጦሎኒ ዝነበረ ተጋደልቲ ህዝባዊ ሓይልታት ሓርነት ኤርትራ፡ ኣብ ልዕሊ’ቲ ኣብ ናቕፋ ዝነበረ ናይ ክብሪ ዘብዐኛ ፍሉይ ሓይልታት ሰራዊት ኢትዮጵያ፡ ንመጀመርያ እዋን ብሰለስተ ቦጦሎኒታት ተሪር መጥቃዕቲ ዝኸፈቱ። እንተኾነ፡ ንናቕፋ ክቈጻጸሩዋ ኣይከኣሉን። በቲ ፍጻመ ዝተሰናበደ ስርዓት ደርግ፡ ከይወዓለ ከይሓደረ፡ ብቃፍላይ ዝተሰነየ ስንቅን ዕጥቅን ናብ ናቕፋ ከምጽእ ተገዲዱ። እቲ ቃፍላይ ኣብ መጀመርያ ጥቅምቲ 1975 ናብ ኣፍዓበት ተመሊሱ። ድሕሪኡ ጸላኢ ንሓዋሩ ንናቕፋ ብመሬት ክበጽሓ ኣይከኣለን። #Eritrea

ካብ ቅርስታት ሰውራ ብዛዕባ ድፋዓት ናቕፋ እንታይ ትፈልጡ፧ ኩባንያ ኣብ ጫፍ ጐላጉል ናይ ናሮ ዝርከብ ብኣውሊዕን ታህሰስን ዝተሸፈነ ዓቢ ጐቦ እዩ። ነዚ ስፍራ’ዚ ኣብ መጀመርታ’ኳ ጸላኢ እንተ ነበሮ፡ ዳሕራይ ድፋዕ ሰራዊት ሓርነት ኮይኑ ነበረ። ንጸላኢ ኣመና ዘገድሶ ነቝጣ ስለ ዝነበረ ከኣ ናይ ኲናት ህልኽ ኣይተፈለዮን። ጸላኢ፡ ኣጋር ሰራዊት ቅድሚ ምስዳዱ ኣሎ ዝበሃል ከበድቲ ኣጽዋሩን ነፈርቱን ኣቕኒዑ ከውሑን ገረቡን ክሳብ ዝባድም ይድብድቦ ነበረ። ደሮና መዳፍዕ ምስ ዓረገ፡ ግን ርእሲ ተጋደላይ ካብ መዛግባ ቦሎኽ ኢላ ምቁማት ትጅምር። ንኸበድቲ ኣጽዋር ዘመሓድሩ ኣዘዝቲ ሓይሊ ጸላኢ ከኣ፡ ካብቲ ዝኽዕውዎ ሓዊ ትተርፍ ትንፋስ ኣይትህሉን’ያ ኢሎም ስለ ዝግምቱ ንኣዘዝቲ ኣጋር ‘ኣይፋልናን…. ናይ ማዕዶ ደብዳብ ደኣ ቀጽሉልና’ ዝብል ምጭቕጫቕ ይስዕብ’ሞ፡ ኣብ መወዳእታ እቶም ኣዘዝቲ ከቢድ ብረት ‘ኣይትፍርሑ ኣብኣ ሰብ ዝሰርሕ ኩባንያ (ኢንዱስትሪ) የለን። እቲ ዝነበረ ከኣ ተደምሲሱ እዩ’ ስለ ዝብልዎም፡ በቲ ሓበሬታ እቲ ኣብ እዋን ኢድ-ብኢድ ተንሲኡ ዝጠማጠምን ጸላኢኡ ዘውድቕን ተጋዳላይ ‘ኩባንያ’ ኢሉ ጸወዓ። ብዘይካ’ዚ ታሪኽ ናይታ ድፋዕ ክልተ ሰባት ካብ ጋንታ ይድይብዋ እሞ፡ ጋንታ ናይ ኢድ ቦምባታት እናቐበለቶም ክዋግኡ ይውዕሉ። ነቲ ከም ስራሕ ፋብሪካ (ኩባንያ) ገሌኻ ጥረ ነገር እናቐበልካን ገለኻ እናኣህለኽካን ዝዕመም ዕማም ናይቶም ተጋደልቲ ‘ኩባንያ’ ኢሎም ሰምዮማ’ውን፡ ይበሃል እዩ። #Eritrea

ሪፖርታዥ - “ብሰንኪ ሕጽረት ገንዘብ፡ ካብ ኣፍራይነት ዝበኵር ዜጋ ኣይክህሉን’ዩ” መውል ዳህላክ ነጋሲ መደብ ውህለላን ንኡስ ልቓሕን - ‘መውል’፡ ዓመታዊ ገምጋም ስራሕ 2025 ከምኡ ድማ፡ ኣብ ጒዕዞ ንጥፈታት 30 ዓመታት እቲ ትካል ዘተኰረ ጸብጻብ ኣብ ኣስመራ ኣካዪዱ። ኣብቲ ላዕለዎት ሓለፍቲ፡ ኣብ እተፈላለየ ኵርናዓት ሃገርና ዝነጥፉ ሰራሕተኛታት መውልን ካልኦት ዕዱማት ኣጋይሽን ኣብ ዝተረኽብሉ፡ መነባብሮ ዜጋታት ንምምሕያሽን ዝርገሐኡ ንምዕባይን ኣተኲሩ ይሰርሕ ከም ዘሎ ተገሊጹ። ኣብቲ ብቐዳም 7 መጋቢት ዝተኻየደ ገምጋም፡ ሓለፍቲ ክፍልታትን ጨናፍርን ኣብ 2025 ከምኡ’ውን፡ ኣብ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ዝተኻየደ ንጥፈታት ዝገልጽ ጸብጻብ ኣቕሪቦም። ፈለማ ሓላፊ ክፍሊ ኦፐረሽን ኣቶ ታደሰ ተኸስተ ኣብ ዘቕረቦ ገምጋም፡ ኣብዚ እዋን ኣብ ሽዱሽተአን ዞባታት ብጠቕላላ ኣስታት 799 ዓዳዊ ባንክታት ከም ዘለዋ፡ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት - ማለት ኣብ 2021 ቍጽሪ ዓዳዊ ባንክታት 751 ከም ዝነበረ ሓቢሩ። ጂኦግራፍያዊ ሸፈነ መውል ኣብ ዞባታትን ንኡሳን ዞባታትን ምሉእ- ብምሉእ ወይ 100% ክበጽሕ እንከሎ፡ ኣብ ምምሕዳር ከባቢታት ልዕሊ 81% ከምኡ’ውን፡ ኣብ ዓድታት ልዕሊ 71% በጺሑ ከም ዘሎ ተገሊጹ። ክንዲ ዝዀነ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ንኡስ ዞባ ገልዓሎ፡ ምምሕዳር ከባቢታት ባዳን ዓዳይቶን ኣገልግሎት መውል ክረኽባ ክኢለን ኣለዋ። ብዘይካ’ዚ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ንኣስታት 17,357 ዓማዊል ልቓሕ ክወሃብ እንከሎ፡ ካብዚ ቀዳማይ ደረጃ ዝሕዝ ናይ ሰራሕተኛታት ልቓሕ ክኸውን እንከሎ፡ ናይ ውልቂን ጕጅለን ልቓሕ ድማ፡ ሓደ ድሕሪ ሓደ ተሰሪዖም ይርከቡ። በዚ ኸኣ፡ ጠቕላላ ቊጽሪ ዓማዊል ኣስታት 74,807 ከም ዝበጽሐ፡ ካብዚ’ኣቶም እተን 40,517 (54.1%) ደቂ-ኣንስትዮ ምዃነን ተፈሊጡ። ብድሕሪ’ዚ፡ ኣብ ዓማዊል ተዋፊሩ ዘሎ ሚዛን ልቓሕ ኣስታት 308,180,359.86 ናቕፋ ከም ዝዀነ፡ ናይ ዓማዊል ሚዛን ውህለላ ከኣ ኣስታት 49,979,933.25 ናቕፋ ከም ዝበጽሕ ተጠቒሱ። ኣብ ጸብጻብ ናይ ጕጅለን ውልቅን ልቓሕ ከኣ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣስታት 21.3 ሚልዮን ናቕፋ ካብ መዓልቱ ዘሕለፈ ልቓሕ ከም ዝጎደለ ተጠቒሱ። ኣብቲ ኣብ ዝሓለፈ ሓሙሽተ ዓመታት ዝተዓመ ንጥፈታት ዝድህስስ ጸብጻብ ከኣ፡ ኣብ 2021 ዝርግሐ ልቃሕ ኣስታት 142,625,329 ናቕፋ ከም ዝነበረ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ድማ ናብ 227,808,690 ናቕፋ ከም ዝዓበየ ተገሊጹ። ከምኡ’ውን፡ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት ዝተኣከበ ቀንዲ ልቓሕ 127,798,589 ናቕፋ ክኸውን እንከሎ፡ ኣብ 2025 ከኣ ናብ 237,141,906 ናቕፋ ከም ዝዓበየ ተሓቢሩ። ክንዲ ዝዀነ፡ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት መጠን ዝተመልሰ ልቓሕ ክረአ እንከሎ ኣስታት 48.40% ክኸውን እንከሎ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ግን ናብ 53.93% ክብ ከም ዝበለ ተጠቒሱ። ኣብ 2025 ካብ እተዓመ ገለ ንጥፈታት ብኸፊሉ ምስ እንምልከት፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ባረንቱን መንደፈራን ክልተ ሓድሽ ጨንፈር ሰራሕተኛታት ልቓሕ ከም ዝተመስረተ ብዘይካ’ዚ፡ ብውሽጣዊ ዓቕሚ መውል ንኣስታት 41 ሓላፍቲ ኣባላት ኦፐረሽን ንሓደ ሰሙን ዝቐጸለ ስልጠና ከም ዝተዋህበ ተሓቢሩ። ብዘይካ’ዚ፡ ኣብ መፋርቕ 2024 ዝተኣታተወ ሓድሽ ብዘይ ዑደት ዝወሃብ ልቓሕ፡ ኣብታ ዝቐጸለት ዓመት ን77 ዓማዊል ኣስታት 11 ሚልዮን ናቕፋ ከም እተዘርግሐ ተገሊጹ። ኣብ ርእስ’ዚ፡ ግዝያዊ ኣካያዲ ስራሕ መውል ምስ ኣባላት ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ብምዃን፡ ኣብ ንኡሳን ዞባታት ፎሮን ገልዓሎን ኣፍልጦ መሻርኽቲ ምዕባይን ምግፋሕ ንጥፈታት መውልን ዝድርኽ ዓውደ-ዘተ ከካይድ እንከሎ፡ ከም ውጽኢቱ፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ገልዓሎ ኣስታት 2.15 ሚልዮን ሓድሽ ልቓሕ ተዘርጊሑ ኣሎ። ከም መቐጸልታ ናይቲ ዓመት መጸ ዘካየዶ ዓበይቲ ንጥፈታት፡ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ኣብ ምእካብ ልቓሕ ብኣተኵሮ ብምዕያይ፡ መጠን መዓልቱ ዘሕለፈ ልቓሕ ብ25% ንምጉዳል ከም ዝስራሕ ክግለጽ እንከሎ፡ ልቓሕ ምዕዳል ጥራይ ዘይኰነ ልቓሕ ብምዝርጋሕን ንጥፈታት ብምግፋሕን ከምኡ ድማ፡ ብዝተጸንዐን ዝጸፈፈን ኣገባብ ልቓሕ ንምዝርጋሕ’ውን፡ ውጥን ወጺኡ ከም ዘሎ ተገሊጹ። ካብኡ ቀጺሉ ሓላፊ ጨንፈር ፋይናንስ መውል ኣቶ ቴድሮስ ሃይለ ንፋይናንስያዊ ንጥፈታት ናይቲ ትካል ዝድህስስ ጸብጻብ ኣቕሪቡ። ከም ኣብነት፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ንሓለፍቲ ሕሳብ ዞባታት ስልጠና ከም ዝተዋህበ ከምኡ’ውን፡ ውሳነታት ዘድልዮ ሕሉፍ መጻእን ተኸፋልን ሕሳባት መውል ምስ ምሕደራ ኮሚተ ብምዃንን ምኽሪ ናይ ደገ ኦዲት ብምቕባልን፡ ከም ዝደቓቐስ ከም ዝተገብረን ካልእን ዝብሉ ነጥብታት ዝሓቘፈ ጸብጻብ ቀሪቡ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝተተግበረ ውጥን እውን ብኸፊል ምስ እንምልከት፡ ኣብ 2024 Draft Financial Statement ብምድላው ናብ ክፍሊ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ከም ዝቐረበ፡ በዚ ከኣ ኣስታት 8.2 ሚልዮን ናቕፋ ግብሪ ካብ ትርፊ ከም ዝተኸፈለ ተጠቒሱ። ብተወሳኺ፡ እማመ ባጀት 2025 ብምጽራይን ብምጥርናፍን (Compile)፡ ናብ ዝምልከቶ ኣካል ከም ዝቐረበ ብድሕሪ’ዚ፡ ምስ ጸደቐ ድማ፡ ናብ ዞባታት ተላኢኹ ከም ዝተተግበረ ተገሊጹ። ብድሕሪ’ዚ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት መደብ ስራሕ ተሓንጺጹሉ ክንሱ ብሰንኪ እተፈላለየ ምኽንያት ከይተተግበረ ዝተረፈ ንጥፈታት’ውን ተገሊጹ ነይሩ። ንኣብነት፡ ንገለ ሓለፍቲ ሕሳብ ዞባታት ኣብ ስራሕ ዘተኰረ ስልጠና ንምሃብ ዝወጸ መደብ ብሰሪ እተፈላለየ ምኽንያት ዘይተዓመ፡ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ምስ ተወሰኽቲ ሓደስቲ ኣባላት ቀዳምነት ዝወሃቦ መደብ ምዃኑ ተሓቢሩ። ብዘይካ’ዚ፡ ምዕጻው ሕሳብ ኣብ ሲስተም LPF ኣቐዲሙ ዝተወደአ ጕዳይ እኳ እንተዀነ፡ ‘Draft Financial Statement’ ድሕሪ ምድላው ዝኣተወ ሓበሬታ ናይ ሕሳባት ምዝንባዕ ፈጢሩ እዩ። ነዚ ንምጽፋፍ ብኣተኵሮ ክስረሓሉ ድሕሪ ምጽንሑ፡ ኣብዚ ዓመት ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ንምዕጻው መደብ ተታሒዙ ይርከብ። ኣብ ጸብጻብ ትካላት ዝነበረ ብልጫታት፡ ድኽመታትን ብድሆታትን ክጥቀስ ንቡር እዩ። ክንዲ ዝዀነ፡ ብጨንፈር ፋይናንስ መውል እውን ዝተተግበሩን ዘይተተግበሩን መደባት ምስ ተገልጹ፡ ቀጺሎም ዘጋጥሙ ብድሆታት’ውን ተጠቒሶም ነይሮም። ብድሕሪ’ዚ ውጥን ስራሕ ናይ’ዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ከም ኣብነት፡ ንሓለፍቲ ሕሳብ ዞባታት፡ ሓለፍቲ ሕሳብ ጨናፍርን ተሓጋገዝቶምን ኣብ ስራሕ ዘተኰረ ስልጠና ምሃብ ከምኡ’ውን፡ ውሳነታት ዘድልዮ ሕሉፍ መጻእን ተኸፋልን ሕሳባት መውል ምስ ምሕደራ ኮሚተ ብምዃን፡ ምኽሪ ናይ ደገ ኦዲት ብምቕባልን ከም ዝደቓቐሱ ምግባርን ዝብሉ ነጥብታት ተገሊጾም። ካብዚ ብምቕጻል፡ ጸብጻብ ንጥፈታት ኦፐረሽን መውል ኣብ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ብሓላፊ ስነዳ ናይቲ ትካል ኣቶ ተስፋኣለም ወረደ ቀሪቡ። ኣብቲ ጸብጻብ ዓዳዊ ባንክ ኣብ ሓምለ 1996 ደገፍ ንኮማዊ ልምዓት ኤርትራ፡ ኣብ ትሕቲ ዞባዊ ምምሕዳር ከም ዝተመስረተ ተገሊጹ። ኣብቲ እዋን ቊጽሪ ዓዳዊ ባንክታት 25 ነይሩ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ከኣ፡ ቊጽሪ ዓዳዊ ባንክታት ናብ 799 ክብ ኢሉ። ካልእ፡ እቲ ትካል ክምስረት እንከሎ ብዝሒ ዓማዊል 1,532 ዝነበረ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ግን ናብ 74,807 ክዓቢ ክኢሉ ኣሎ። ብዘይካ’ዚ፡ ኣብ 1996 ዝርግሐ ልቓሕ ኣስታት 1.3 ሚልዮን ናቕፋ ዝነበረ፡ ድሕሪ 2014 ዓ.ም ኣብ ዝቐጸለ ዓመታት ብምኽንያት ምቕያር ባጤራን ኮሮናን ዝርግሐ ልቓሕ ክብ ለጠቕ እናበለ ከም ዝቐጸለ ይፍለጥ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ከኣ፡ ዝርግሐ ልቓሕ ኣስታት 228 ሚልዮን ናቕፋ ከም ዝበጽሐ ተጠቒሱ። ብተወሳኺ፡ ኣብ መወዳእታ 1996 ካብ ዓማዊል ዝተኣከበ ቀንዲ ልቓሕ ኣስታት 54 ሽሕ ናቕፋ ዝነበረ፡ ድሕሪ 30 ዓመታት ብዝሒ ዝተኣከበ ገንዘብ ኣስታት 237 ሚልዮን ናቕፋ ከም ዝበጽሐ ተሓቢሩ። ብዘይካ’ዚ፡ ኣብ ኢድ ዓማዊል ኣስታት 1.3 ሚልዮን ናቕፋ ተረፍ ከም ዝነበረ፡ ኣብ 2025 ዝተመዝገበ ውንዙፍ ሚዛን ልቓሕ ናብ ኣስታት 308 ሚልዮን ናቕፋ ክብ ክብል ክኢሉ። ብድሕሪ’ዚ፡ ቊጽሪ ደቂ-ኣንስትዮ ዓማዊል ኣብ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ብሚእታዊት ቀሪቡ ነይሩ። ንኣብነት፡ ኣብ 1996 ካብ ዝነበረ ጠቕላላ ብዝሒ ዓማዊል ማለት - ካብ 1,532 ዓማዊል እተን 458 (30%) ደቂ-ኣንስትዮ ነይረን። ኣብ 2025 ጠቕላላ ብዝሒ ዓማዊል 74,807 ክበጽሕ እንከሎ፡ ካብዚኣቶም እተን 40,517 ደቂ-ኣንስትዮ ከም ዝዀና፡ እዚ ብሚእታዊት ክረአ እንከሎ (54%) ከም ዝሽፍን ተገሊጹ። ካብ’ዚ ብምቕጻል ግዝያዊ ኣካያዲ ስራሕ መውል ኣቶ ታፍላ ኣስመሮም ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ጽፉፍ ኣሰራርሓ ትካል ከምኡ’ውን፡ ኣፍልጦ ህዝቢ ምዕባዩን ዝርግሐ መውል ምስፍሑን ንዕብየት ናይቲ ትካል ዝሓገዙ ረቛሒታት ምዃኖም ገሊጹ። ኣስዒቡ፡ ዝርግሐ ልቓሕ ዝሓለፈ ዓመት ምስቲ ናይ ቅድሚኡ ዓመት ብምንጽጻር ብ6.3% ክብ ክብል እንከሎ፡ ምእካብ ልቓሕ ድማ ብ17.8% ዕቤት ከም ዘመዝገበ ሓቢሩ። ኣብ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ብድምር ዝተዘርግሐ ልቓሕ ኣስታት 4.3 ቢልዮን ክበጽሕ እንከሎ፡ ዝተኣከበ ልቓሕ ከኣ፡ ኣስታት 4 ቢልዮን ናቕፋ ከም ዝዀነ ኣፍሊጡ። ትካል መውል፡ ብሰንኪ ሕጽረት ገንዘብ፡ ካብ ኣፍራይነት ዝበኵር ዜጋ ንኸይህሉ ከም ዝሰርሕ ድማ ኣነጺሩ። ብድሕሪ’ዚ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ብሉጽ ስራሕ ንዝዓመሙ ጨናፍር ከምኡ’ውን፡ ንጎብለል ዞባ ሽልማት ‘ረባዕ’ ተዓዲሉ። በዚ ምኽንያት፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ፍሉይ ለውጢ ዘመዝገባ ጨናፍር ንኡሳን ዞባታት ሃይኮታን ሰረጀቓን ምስክር ወረቐት ተዓዲሉ። ከምኡ’ውን፡ ንዕዉታት ጨንፈር ሰራሕተኛታት ልቓሕ፡ መንደፈራን ባጽዕን ሽልማት ተዓዲሉ። ብድሕሪ’ዚ፡ ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ተርታ ዝሓዛ ዕዉታት ጨንፈራት 2025 ተሰነይ፡ ከረንን በሪኽን በብተራ ሽልማተን ካብ ኢድ ዝተፈላለዩ ሓለፍቲ ተቐቢለን። ኣብ መወዳእታ፡ ብሉጽ ስራሕ ብምዕማም ጎብለል ዝዀነት ዞባ ናይ ገንዘብ፡ ዋንጫን ምስክር ወረቐትን ሽልማት ተዋሂቡ። በዚ ከኣ፡ ዞባ ማእከል ጎብለል ብምዃን ተዓዊታ። እቲ ንብሉጻት ጨናፍርን ዞባን ዝወሃብ ሽልማት ረባዕ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ከም ዝጀመረ ይፍለጥ። #Eritrea

🇪🇷 😇👼

@qana_meror ❤🇪🇷

@Semadit4eri ❤️🇪🇷🍀✊🏿

#ዝክሪ_ናቅፈ_ትእምረተ_ጽንዓት 22 /መጋቢት 1977 ከም ሎሚ ናቅፈ ሐራ ኮይና ልክዕ "49 "ዓመት ጌሩ አስዒቡ ንኩሉ ሃገር ሓራ ዝገበረ ወተሃደራዊ ስርሒታት 1977-1978 በሪ ዝኸፈተ ፍሉይ ታሪኻዊ ፍጻመዩ ። #Eritrea #Shaebia #EritreaPrevails #EritreaMylove

#Eritrea: ርሑስ በዓል ዒድ ኣልፈጥር ኣልሙባረክ! Happy Eid al-Fitr to all our compatriots 🇪🇷🇪🇷🇪🇷 at home and abroad!

@Hakelove49 @Meconneno 🤣🤣🤣

@Meconneno Your people refugees in Ethiopia. We must deported all Bozo.

They’ll proudly show you that shiny building in #Ethiopia but won’t take you behind it, where people are struggling just to find food every day. Meanwhile, the Potemkin Party keep bragging about “progress” like everything is perfect. #VisitEthiopia #AddisAbaba #AbiyAhmedali #flyEthiopia